काठमाण्डु– प्रधानमन्त्री बालेन शाह (बालेन) ले आफू कालो चश्मा लगाएरै प्रतिनिधिसभा बैठकमा उपस्थित हुने...

पुरा पढ्नुहाेस्

global ime bank Long Banner Ad

भोकले भाग्छन् विद्यार्थी

13.29K
shares

भारतपुर महानगरपलिकाबाट १६ किलोमिटर दुरी पार गरेपछि देवीटार पुगिन्छ । यो दुरी धेरै लामो होइन । सोही स्थानमा छ देवीटार आधारभूत विद्यालय । कालिका नगरपालिका-४ मा यो विद्यालय अवस्थित छ ।

वि.सं. २०४१ सालमा निर्माण गरिएको जीर्ण भवन र सोही भवनमा अध्ययन गर्ने एक सय ६९ जना विद्यार्थी । यही हो देवीटार आधारभूत विद्यालयको चिनारी ।

ति विद्यार्थीमध्ये करिब ८२ प्रतिशत चेपाङ समुदायका छन् ।

यही पुस २७ गते उक्त विद्यालय पुग्दा अध्ययनका लागि ६० जना विद्यार्थीहरु आएका थिए । जसमध्ये अधिकांश चेपाङ समुदायका थिए ।

रोचक कुरा के छ भने उक्त विद्यालयमा दिउँसो १ बजेपछि आधा भन्दा बढी विद्यार्थी रहँदैनन् । विद्यालयबाट आधा समयमै विद्यार्थीहरू कुलेलम ठोक्नुका पछाडिको कारण हो- भोक ।

SCHOOL CHITWAN (3)

विद्यालयमा आउने अधिकांश विद्यार्थी चेपाङ समुदायका छन् । उनीहरुले खाने भनेको जंगली कन्दमुल हो ।

विहान करिब ४५ मिनेटको पैदल दुरी पार गरेर ति विद्यार्थीहरू विद्यालय पुग्छन् । विद्यालय आएपछि उनीहरुको भोक करिब १ बजे सम्म मात्र टर्छ । त्यसपछि उनीहरूलाई भोकले च्याप्न थाल्छ । जब विद्यार्थीलाई भोकले च्याप्न थाल्छ तब विद्यालय रित्तिँदै जान्छ ।

अध्ययनका लागि विद्यालय आएका चेपाङ विद्यार्थीहरूलाई भोकले च्याप्न थालेपछि विद्यालय सुनशान हुँदै जान्छ । दिउँसोको १ बजे पछि त विद्यार्थीहरू भोककै कारण विद्यालय ‘बंक’ गरेर कुलेलम ठोक्छन् ।

विद्यार्थीको भोकसँग विद्यालयका प्रधानाध्यापक अर्जुन प्रसाद रिजाल पनि आजित छन् । उनका अनुसार नगरपालिकाभित्र विद्यालय खाजा कार्यक्रम लागू गरिएको छ । तर, पर्याप्त मात्रमा खाजा नहुँदा विद्यार्थीहरू बाँडीचुँडी खाने गर्छन् ।

नगरपालिबाट खाजा कार्यक्रमा लागू गरिए पनि विगत ४ महिनादेखि विद्यालयमा पैसा आएको छैन । अर्कातर्फ जीर्ण भौतिक संरचना पनि विद्यालयको अर्को टाउको दुखाई बनेको छ । खाजा कार्यक्रमको पैसा नआएकाले विद्यालयले नियमित खाजा खुवाउन सकेको छैन ।

‘४ महिना भयो पैसा आएको छैन,’ प्र.अ. रिजाल भन्छन्, ‘जेनतेन चलाएका छौं ।’

विद्यालयमा आउने अधिकांश विद्यार्थी विपन्न समुदायका छन् । उनीहरु जाडोमा लागाउने पोसाक समेत नभएका कारण एकसारो लुगा लगाएर आउने गरेका विद्यालयले जनाएको छ ।

कसैको सहयोग भए विद्यार्थीहरुको लागि राम्रो हुने रिजाल बताउछन् । ‘कोही कतैबाट सहयोग आउँछ भने लौन सर ल्याईदिन पर्यो, विद्यार्थीको भविष्यसँग जोडिएको सबाल छ,’ रिजालले न्युज कारोबारसँग भने ।

१ सय ६९ जना अध्ययनरत रहेको विद्यालयको तथ्यांक छ । तर बहुसंख्य विद्यार्थीहरु जाडो, विकटता र भोककै कारण विद्यालय आउँदैनन् ।

तत्कालीन नेकपा (माओवादी) शान्ती प्रक्रियामा आएपछि माओवादी सेना राखिएको स्थान चितवनको शक्तिखोरदेखि केही किलोमिटरको दुरीमा उक्त विद्यालय छ ।

arjun_rijal_newskarobar
अर्जुन प्रसाद रिजाल

वि.सं. २०४१ सालमा निर्माण गरिएको विद्यालय भवन जीर्ण भइसकेको छ । यसका अलवा वि.सं. २०५३ साल र २०६४ सालमा एक एक एक कोठा निर्माण भए पनि भौतिक संरचना जीर्ण नै छ ।

सिमेन्टको पर्खाल लगाइएको विद्यालय जस्ताले छाएको छ । जाडोको समयमा जस्ताको छानोबाट शीत चुहिने विद्यार्थीहरू बताउँछन् । ‘पंखा छैन गर्मीमा उधुम गर्मी हुन्छ,’ विद्यार्थी मनसिंह चेपाङ भन्छन्, ‘जाडो भरी शीत चुहिएर खप्नै हुन्न ।’

विद्यलयमा शिक्षक तथा सहयोगीसहित ८ जना कर्मचारी छन् । त्यसमध्ये ४ जना दरबन्दीका हुन् भने २ जना कार्यलय सहयोग र २ जना राहत कोटाका शिक्षक छन् ।

विद्यालय आसपास मगर समुदायको बस्ती छ । उनीहरुले बाख्रा, बंगुर, कुखुरा पालेका छन् । त्यस्तै खेतीपाती पनि गर्दै आएका छन् ।

विद्यालयबाट ४५ मिनेटको दुरीमा अजिंगरे पुगिन्छ, जहाका चेपाङ विद्यार्थीहरू उक्त विद्यालयमा आउँछन् ।

भोकका कारण विद्यार्थीहरूले विद्यालय बंक गर्न थालेपछि नगरपालिकाले पनि त्यसमा चासो दिएको छ । तर, व्यवस्थापन चुस्त नहुँदा समस्या समाधान भएको छैन ।

कालिका नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत यज्ञ प्रसाद पुरी खाजा अभवाको कारण विद्यार्थीहरुले विद्यालय छोड्ने प्रवृत्ती निरूत्साहित गर्न नगरपालिका प्रयासरत रहेको बताउँछन् । त्यसैलाई मध्यनजर गरी खाजा कार्यक्रम लागू गरिएको उनको भनाइ छ ।

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पुरीका अनुसार खाजा कार्यक्रम पर्याप्त मात्रमा नभए पनि यसले केही हदसम्म समस्या समाधान गरेको छ । खाजा कार्यक्रमको रकम रोक्का नभएको बताउँदै उनले प्राविधिक कारणले ढिलाइ भएको जानकारी दिए ।