काठमाण्डु– प्रधानमन्त्री बालेन शाह (बालेन) ले आफू कालो चश्मा लगाएरै प्रतिनिधिसभा बैठकमा उपस्थित हुने...

पुरा पढ्नुहाेस्

global ime bank Long Banner Ad

राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग रोक

25.75K
shares

कानुनतः राष्ट्रिय स्वाधीनताको प्रतीक र पहिचानको परिचायक राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग कोही कसैले पनि गर्न पाउँदैन । तर, देशको शान र पहिचानका रुपमा रहेको नेपालको राष्ट्रिय झण्डाको रक्सी उत्पादक कम्पनी राज ब्रुअरीले दुरुपयोग गरिरहेको छ । राष्ट्रिय चिह्न वा निशानीहरुको प्रयोग कहाँ र कसले गर्ने र गर्न पाउने भन्नेबारे कानुनमै प्रस्ट व्यवस्था भए पनि प्रतिष्ठित उद्योगी राजबहादुर शाहको जावलाखेल ग्रुप अफ इन्डस्ट्रिजअन्तर्गतको रक्सी कम्पनी राज ब्रुअरीले नमस्ते ब्रान्डको रक्सीमा राष्ट्रिय झण्डालाई तोडमोड गरी दुरुपयोग गरेको हो ।

विभिन्न क्षेत्रबाट राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग बढेपछि सरकारले ‘राष्ट्रिय झण्डाको प्रयोगसम्बन्धी कार्यविधि २०६९’ नै बनाएर २०६९ जेठ २२ गतेदेखि कार्यान्वयनमा ल्याएको छ । कार्यविधिमा राष्ट्रिय झण्डाको प्रयोगमा विभिन्न सातवटा कार्य गर्न निषेध गरिएको छ । निषेध गरिएका कार्यमध्ये ३ (घ) बुँदामा व्यापारिक प्रयोजनका लागि र विज्ञापनको उद्देश्यले राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग गर्न नपाइने उल्लेख छ ।

भदौदेखि लागू भएको मुलुकी अपराध संहिताले पनि राष्ट्रिय झण्डाको अपमानमाथि वर्जित गरेको छ । राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग गर्ने कार्यलाई अपराध संहिताले गैरकानुनी भनेको छ । संहितामा यस्तो काम गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा ३० हजार रुपैयाँ जरिवाना वा दुवै सजाय हुनसक्ने व्यवस्था छ ।

तर, राज ब्रुअरीले कसको आडमा र कसरी राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग गरिरहेको छ । उद्योग विभागसँग लिखित सूचना माग्दा पर्याप्त सूचना दिन आनाकानी भइरहेको छ । दुई साताअघि नै राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोगबारे बुझ्ने र गलत गरेको भए कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउने बताएको उद्योग विभाग यतिखेर सूचना दिनसमेत किन आनाकानी गर्दै छ ?

गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीले पनि कार्यविधिविपरीत राष्ट्रिय झण्डा दुरुपयोग गर्नु अपराध भएको र त्यस्तो अपराध गर्नेलाई सरकारले कानुनअनुसार कारबाही गर्ने बताएका थिए । तर, गृह मन्त्रालयले अहिलेसम्म घटनाको अध्ययन गरी कानुनी कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको छैन । राष्ट्रिय झण्डाको प्रयोगसम्बन्धी कार्यविधिको परिच्छेद ४ ले राष्ट्रिय झण्डाको दुरुपयोग भए÷नभएको अनुगमन गर्ने अधिकार प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई दिएको छ । तर, सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीसमेत यस प्रकरणमा मौन देखिएका छन् ।

अर्कोतर्फ राष्ट्रिय सम्पत्ति प्रयोगको अधिकार कानुनले निर्दिष्ट गरेअनुसार मात्रै हुनसक्छ । राज ब्रुअरीले कानुन उल्लंघन गरेर गम्भीर गल्ती गरेको छ । तर, एउटा प्रतिष्ठित उद्योगी मालिक रहेको रक्सी कम्पनीले सञ्चारमाध्यममार्फत पटक–पटक प्रश्न उठ्दा पनि राष्ट्रिय झण्डाको निशानी प्रयोग गरेको विषयमा प्रस्ट पार्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरेको छैन ।

राष्ट्रिय चिह्नहरुमध्ये पनि राष्ट्रिय झण्डा बढी संवेदनशील र महत्वपूर्ण राष्ट्रिय सम्पत्ति हो । तर, यस्तो संवेदनशील निशानीको उद्योगी–व्यापारीले मनपरी प्रयोग गर्दासमेत सम्बन्धित सबै निकाय मौन देखिएका छन् । देशकै इज्जतमाथि खेलवाड भइरहँदा सरकारले कानुनअनुसार कारबाही प्रक्रिया अगाडि नबढाउँदा संशय बढेको छ । कानुन कार्यान्वयनमा सरकारी उदासीनताले सरकारी अधिकारीमाथि नै औंला ठड्याउनुपर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ । कतै, कानुनको यसप्रकारको उल्लंघनमा सरकारी पक्षकै संलग्नता त छैन ?