काठमाडौं । प्रायः मानिसहरू सोच्छन् कि यदि कोही पातलो छ भने ऊ स्वस्थ हुनुपर्छ।

त्यसैगरी, यदि कोही अलिकति मोटो देखिन्छ भने मानिसहरू तुरुन्तै उसको स्वास्थ्य खराब हुन्छ भनेर अनुमान गर्छन्। तर के यो साँच्चै हो त ?

स्वास्थ्य तथा तौल विज्ञहरूका अनुसार शरीरको आकार वा तौल स्वास्थ्यको पूर्ण मापन होइन। स्वास्थ्य वास्तवमा हाम्रो जीवनशैली, खाने बानी र शारीरिक गतिविधिको स्तरले निर्धारण गर्छ।

फिटनेस विशेषज्ञहरूका अनुसार धेरै पटक मानिसहरू पातलो देखिन चाहन्छन्, तर तिनीहरूको मांसपेशी बल, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता र ऊर्जा स्तर कम हुन सक्छ। यस्तो अवस्थालाई ‘स्किनी फ्याट’ भनिन्छ, जसमा व्यक्ति बाहिरबाट पातलो देखिए पनि भित्रबाट शरीरमा बोसो जम्मा भएको हुन्छ र मेटाबोलिक स्वास्थ्य कमजोर हुन्छ।

स्वस्थ हुनुको पहिचान के हो ?

• रक्तचाप र चिनीको स्तर सामान्य हुनु
• ऊर्जा स्तर दिनभर सक्रिय रहनु
• बारम्बार बिरामी नपर्न बलियो प्रतिरोधात्मक क्षमता हुनु
• सन्तुलित मानसिक स्वास्थ्य कायम राख्नु, तनाव र चिन्ता नियन्त्रण गर्नु
• सन्तुलित आहार जसमा प्रोटिन, भिटामिन र खनिजहरू समावेश हुनु

यदि यी सबै कुरा ठीक छन् भने, तपाईंको तौल थोरै भए पनि तपाईंलाई स्वस्थ मानिन्छ।

तर यसको अर्थ तौल बढ्नु पूर्ण रूपमा सुरक्षित छ भन्ने होइन। विशेष गरी पेट वरिपरि धेरै बोसो जम्मा हुँदा हृदय रोग, मधुमेह र उच्च रक्तचापको जोखिम बढ्छ। त्यसकारण, आफ्नो बडी मास इन्डेक्स (BMI) र कम्मर–हिप अनुपातमा ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ।

विज्ञहरूका अनुसार वास्तविक स्वास्थ्य भनेको सन्तुलित शरीर, राम्रो खानपान र सक्रिय जीवनशैली हो। न अत्यधिक पातलोपन राम्रो हो, न अनियन्त्रित मोटोपन। उचित व्यायाम, पर्याप्त निद्रा र स्वस्थ आहारले जो कोहीलाई पनि फिट र स्वस्थ राख्न सक्छ, चाहे तौल अलि बढी नै किन नहोस्।

स्वास्थ्य भनेको ‘पातलो’ हुनु मात्र होइन। यो तपाईं कति सक्रिय हुनुहुन्छ, तपाईंको आहार कस्तो छ र तपाईंको शरीर भित्रबाट कति बलियो छ भन्ने कुरामा भर पर्छ। त्यसैले अर्को पटक कसैलाई हेरेर “तिमी पातलो छौ भने स्वस्थ छौ” भन्न छोडौं। वास्तविक स्वास्थ्य आँखाले होइन, जीवनशैलीले निर्धारण गर्छ।

प्रकाशित समय : ०७:२७ बजे