निन्द्रा मानव व्यवहार मध्ये एक हो । एक महत्त्वपूर्ण जैविक आवश्यकता हो । बच्चाहरूको विकासमा निन्द्राले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । यसले तिनीहरूको शरीरलाई रिचार्ज गर्न र उनीहरूले दिनभर सिकेका जानकारीलाई कायम राख्न अनुमति दिन्छ ।

नियमित रूपमा पर्याप्त मात्रामा निन्द्रा लिने बालबालिका र किशोरकिशोरीहरूले समग्र मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्यको अतिरिक्त ध्यान, व्यवहार, स्मरणशक्ति र सिकाइमा सुधार गर्ने बालरोग बिशेषज्ञ डा. यशा अमात्य बताउँछिन् ।

बालबालिकामा निद्राको गुणस्तरलाई असर गर्ने कारक के ?
(१) जीन निद्राको अवधिमा असर पार्नसक्छ ।

(२) आमाबाबु वा हेरचाहकर्ताले आफ्ना बच्चाहरूलाई सकेसम्म चाँडो राम्रो निन्द्रा, स्वच्छता प्रदान गर्न र सुत्नको लागि राम्रो वातावरण सिर्जना गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।

(३) निन्द्रा विकार र चिकित्सा समस्याले केटाकेटीमा निन्द्राको समस्या देखिने गर्छ ।
अब्सट्रक्टिभ स्लीप एपनिया सिन्ड्रोम वा स्लीप हाइपोभेन्टिलेशन सिन्ड्रोम, निद्राको असामान्य अवरोध (जस्तैः राति ओछ्यान भिजाउने र निन्द्रामा हिँड्ने, ढिलो निद्राबाट ब्युँझिने) अवस्था र बेचैन आउँछ ।

तीव्र चिकित्सा अवस्थाहरूले रोगको गम्भीरताको आधारमा बच्चाहरूको निद्राको गुणस्तरलाई असर गर्छ र सामान्यतया अस्थायी हुन्छ । यद्यपी दीर्घकालीन रोगहरू जस्तै कमजोर रूपमा नियन्त्रित दम, किशोर राउमेटोइड गठियामा पुरानो जोर्नी दुखाइ वा क्यान्सर भएका बालबालिकाहरूमा खराब निन्द्राको गुणस्तर हुन सक्छ। चिन्ता, अटिजम स्पेक्ट्रम डिसअर्डर, एडीएचडी भएका बालबालिकाको पनि निन्द्राको गुणस्तर कम हुन्छ।

(४) स्क्रिन एक्सपोजर
स्क्रिनटाइमको अत्यधिक प्रयोगले निन्द्रालाई असर गर्छ । निद्रामा प्रतिबन्ध निम्त्याउँछ।

(५) सुत्ने बानी
राम्रो निन्द्रा बानी बाल्यकालदेखि कायम राख्नुपर्छ र बच्चाको विकासको एक आवश्यक भाग हुनुपर्छ । यसमा उपयुक्त तापक्रम, उचित प्रकाश र न्यूनतम शोर स्तर कायम राख्ने समावेश छ । सुत्नुअघि केही घण्टासम्म क्याफिनयुक्त पेय वा खाना खानु हुँदैन ।