गोपाल श्रेष्ठ, युवा पर्यटन व्यवसायी हुनुहुन्छ । उहाँ पर्यटन क्षेत्रको एक सफल व्यवसायी पनि हुनुहुन्छ । पर्यटन क्षेत्रलाई नजिकबाट नियाल्दै आउनुभएका श्रेष्ठ अहिले पर्यटन व्यवसायीहरुको छता संगठन ट्रेकिङ् एजेन्सी एशोसिएसन अफ नेपाल (टान)को सदस्य र प्रेस संयोजक पनि हुनुहुन्छ । उहाँसँग न्यूज कारोबारले गरेको कुराकानी :

टानमा चार महिना त बिताई सक्नुभयो । अहिलेसम्म टानमा भन्नलायक के के प्रगति भएका छन् ?
– हामीले चार महिना बिताइसक्यौं । तर, निर्वाचित हुने बित्तिकै हामीलाई कार्यकाल हस्तान्तरण गर्न ढिलाई गरियो । जसले गर्दा चार महिना लगातार काम गर्न पाएनौं । काम गर्न थालेको २ महिनामात्र भएको छ ।

बाहिर र भित्रबाट हेर्दा के फरक पाउनुभयो ? कतिको काम गर्न सजिलो छ ?
– हामी सुरुवात कै अवस्थामा छौं । हामीलाई यहाँ काम गर्न सजिलो छैन । टानभित्रको सबै समस्या र चुनौतीको सामना गर्नको खातिर नै हामी आएका छौं । तर, यसो भन्दैमा काम गर्ने सवालमा टानमा त्यस्तो धेरै समस्या पनि छैन् । तर, अहिले आर्थिक समस्या टानको शत्रु भएको छ । यसले गर्दा जसरी कामले गति लिनुपर्ने हो, त्यति हुन सकेको छैन ।

चुनावताका त निकै जोसमा आउनुभयो । टानलाई परिवर्तन गरेरै छाड्ने प्रतिबद्धता पनि थियो । तर, अहिले जोस सेलाउन थालेको छ ?
– छैन छैन, कहाँ सेलाउनु ? जोसजाँगर हामीभित्र मरेको छैन र मर्न दिदैनौं । हामी रहुन्जेल टानलाई परिवर्तन गर्ने प्रयत्नमै रहिरहन्छौं । हामीले चुनाबको बेलामा जुन कुरा गरेका छौँ, ति कुरालाई हामीले अहिले व्यवहारमा ल्याउन थालेका छौं । हामीले काम नगरेको हैन । गरेको काम मिडियालाई नभनेको मात्र हो । हाम्रो आन्तरिक संयन्त्रमा काम भैरहेको छ । टानका सदस्यहरु प्रत्येक दिन टानमा पुग्छौ । पर्यटन र गृह मन्त्रालय पुगेका छौं, समस्या अवगत गराएका छौं ।

मन्त्रालयमा मन्त्रीहरुलाई बधाई दिन र खाँदा लगाईदिन जानुभएको हो, टानका समस्या समाधानका लागि होइन भन्ने छ नि ?
– हो, बधाई पनि दियौं, खाँदा पनि लगाइदियौं । यो एउटा संयोग मात्र हो । तर सँगै हामीले टानको बिषयलाई पनि गम्भीररुपमा उठाएका छौ । हाम्रो एजेण्डा र ज्ञापनपत्र नै बोकेर गएका छौं । पर्यटन व्यवसायीकै हकहित तथा त्यस सम्बन्धि आवश्यक कानुन निर्माण लगायतको बिषयमै केन्द्रित भएर छलफल गरेका छौं । त्यसरी जानुमा हाम्रो व्यक्तिगत स्वार्थ छैन ।

पर्यटन व्यवसायमा धेरै चुनौती छन् । तपाईहरुसँग पर्यटन व्यवसायीले धेरै आशा गरेका छन् । तर, तपाईहरुका गतिविधि टानमा आइयो, हेरियो, ठिकै भो भन्ने जस्तो छ नि ?
– अब यो बिषयमा चाहिँ तपाईले कसरी मुल्याङ्कन गर्नुभयो ? यो अवधिमा हामीले उल्लेख्य काम गरेका छौं । हामीले पर्यटन बोर्डको सिइओसँग छलफल गरिसकेका छौं । टिम्सको बिषयमा प्रमुख मुद्दामा छलफल गरेका छौं । नेपालमा पदयात्रा व्यवसायीलाई ट्याक्स, भ्याट महँगो छ । त्यसको बिषयामा छलफल गरेका छौं । हामीले खच्चरको भ्याट, मान्छेलाई भारी बोकाएको भ्याट तिर्नुपर्छ । हामी व्यवसायीहरुले तिरेको प्यानको रसिद पनि पाउदैनौं । यसको बिषयमा पनि छलफल गरेका छौं । राजस्व कार्यलयमा पनि हामीले हाम्रो कुरा पुर्याएका छौ ।

ट्रेकिङ्ग एजेन्सी एशोसिएसन अफ नेपाल (टान)का सदस्य तथा प्रेस संयोजक गोपाल श्रेष्ठसँग गरिएको भिडियो कुराकानी :

अघिल्लो कार्यसमितीले पनि टिम्सको कुरा गरेरै आफ्नो कार्यकाल बितायो । तपाईहरुको पनि छाँटकाँट त्यस्तै छ । यसमा समस्या चाहिँ के छ ?
– यो बिषयलाई छिटै समाधान गर्ने रफ्तारमा छौं । टानको काम अरु पनि अनगिन्ती छ, हामी यही बिषयमा मात्र बढी समय खेर फाल्न चाहन्नौं । पर्यटन बोर्ड आफ्नो नियम अनुसार चलेको छैन । अहिले टानले पाउनुपर्ने ४० प्रतिशत नियममै प्रष्ट छ, तर, दिएको छैन । हामीले यसलाई सरकारको ट्याक्स, भ्याटमा त ल्यायौ, तर टिम्स र टानलाई हामीले बेवास्था गरिरह्यौं । टान भनेको टिम्सकै बिषयमा बोल्ने पनि हो ।

तपाईहरु साँच्चै गम्भीररुपमा लाग्नुभएको हो भने व्ययसायीलाई भन्दिनुस्, यो छिट्टै भनेको कहिलेसम्म हो ? मजदुरले कहिलेसम्म कुर्ने ?
– मजदुरको ५०—५५ वटा फाइलहरु रोकिएर टानमा बसेका छन् । त्यो मजदुरहरुको फाइल किन रोकिएको छ ? त्यो हाम्रो कारणले होइन । पर्यटन बोर्डले फन्ड रिलिज गर्न सक्थ्यो, टिम्सको फन्डबाट रिलिज हुनुपथ्र्यों, मजदुरहरुको लागि जुन रकम दिनु पर्दथ्यो । मान्छे मरिरहेका छन्, भरियाहरुको पनि ज्यान गइरहेको छ । त्यसको सुरक्षाको लागि पनि त टिम्स हो नि । हामीले पर्यटन बोर्डको डाइरेक्टरसँग बस्दा के भनेका छौँ भने मजदुरले पाउने रकम हामीलाई दिनुपरेन, मात्र टानको रोहवरमा मजदुुरको व्यक्तिगत खातामा पठाई दिँदा हुन्छ भनेका छौं । यदि ति बिषयमा सङ्का भए छानबिन गरौं भनेका छौं । तर, रोकिएको छ किन ? यो पर्यटन बोर्डले भन्दिनु पर्छ । समस्या के हो । यो बिषय हाम्रो दृष्टि कोणबाट भन्दा सरल छ तर, पर्यटन बोर्डले किन यस्तो गरिरहेको छ । यो एकदम गलत छ । अहिलेको अवस्थामा टानलाई हेलिकप्टर कम्पनीले नपत्याउने अवस्था छ । उता पर्यटन बोर्डमा भने तलब खाने बाहेकको काम हुन सकेको छैन ।

टिम्सको रकम कहिलेसम्म ल्याउनु हुन्छ ?
– अघिल्लो बैठकमा भनिसकेका छौं कि अब २—३ महिनामा यो बिषयले हल पाएन भने टानले त्यसको विकल्प सोच्नुपर्छ । अब हामी टिम्सको बिषयमा धेरै झुलेर बस्दैनौं । यसको विकल्पमा जान्छौं । किनभने हामी टिम्सको बिषयको लागि मात्र हैनौं । हामीले धेरै कुरा गर्नुपर्छ । छिट्टै यो बिषयको टुङ्गो लागेन भने हामीसँग भएको सबै मजदुर लिएर पर्यटन बोर्ड घेर्न जान्छौं, मजदुरको साथमा मिटिङ्ग बस्छौं र त्यहीबाट एउटा समाधान निकाल्छौं ।

मजदुरहरुको पनि तपाईहरुमाथि आरोप छ नि । टान हाम्रो बिषयमा गम्भीर भएन भन्छन् ? पर्यटन बोर्डसँग कुटेजस्तो र रोएजस्तो सम्बन्ध बनाएर आलटाल गरिरहनु भएको गुनासो छ नि ?
– यदि हामी टिम्सको बिषयमा गम्भीर नभएको भए किन हामी बारम्बार यो बिषयलाई छलफल र बहसको बिषय बनाउछौं । म आफै टानको मिडिया कोडिनेटर मैले पनि जति कुरा गर्छु सधैं टिम्सको बिषयमा नै गरेको हुन्छु भने पछि हामी कहाँ मानेनौं ? टिम्सलाई हामीले एक नम्बरमा राखेर छलफल गरेको छौं । यदि नपाउने हो भने किन ? बेरुजु छ भने कहाँनेर छ ? त्यो पनि पर्यटन बोर्डले भन्नुपर्यो । हामीले हैन, पर्यटन बोर्डले रोकेको छ ।

टिम्सको बिषयलाई राजनीतिकरण गरिएको हो ? मजदुर र पर्यटन व्यवसायी मार्ने राजनीति त हुँदैन होला ? के कारणले पर्यटन बोर्डले झुलाइरहेको हो ?
– टानमा राजनीति केही पनि छैन । हामीलाई के कुरा चाहीँ गाह्रो भैरहेको छ भने हामी नयाँ छौं । हामीलाई सबै कुरा थाहा छैन । जे बिषय थाहा पाउनको लागि पनि समय लाग्छ । तर, यो बिषयमा त पर्यटन बोर्डलाई त सबै कुरा थाहा छ । हामीले पटक–पटक भनेको छौँ, छलफल गरौं भनेर तर किन उहाँहरु मानिरहनु भएको छैन । समस्या हामीमा हैन पर्यटन बोर्डमा छ । किनभने हामी यो टिम्सको बिषयमा धेरै अल्झिएर बस्नु उचित ठानेको छैनौं । हामी सबैभन्दा पहिले मजदुरको फन्ड रिलिज होस् भन्ने चाहान्छौं । किनभने यसले गर्दा पर्यटन प्रवद्र्धनमा पनि समस्या आएको छ । टिम्सकै माध्यमबाट प्रचारप्रसार गर्ने हो, त्यो गर्न पनि सकिएको छैन ।

टानमा गएपछि पर्यटन प्रवद्र्धनको कस्तो योजना बनाउनुभएको छ ?
– समस्याहरु पनि धेरै छन् । हाम्रो योजना पनि छ । हाम्रो १६ वटा विभाग छ, ति विभागले आ–आफ्नै काम र योजनामा लागेको छ । विभागीय जिम्मेवारी अनुसार हामी अघि बढिरहेका छौं । टानको सक्रियतामा ठमेल सरसफाई अभियान चलायौं । अब उपत्यकाका सबै पर्यटकीय ठाँउमा गर्छौ । उपत्यकाभन्दा बाहिर पनि जान्छौं । अहिले तत्कालको लागि हामीले लाङ्टाङ म्याराथन आयोजनालाई निरन्तरता दिदैछौं । यहि अप्रिलमा यो प्रोगाम गर्दैछौं । नीतिगतरुपमा पनि हामीले धेरै कुरा गर्नुछ । स्थानीय तहले केन्द्र सरकारले गरेको सबै काम आफुले लिएको छ र टिम्सलाई छिर्न नदिएको अवस्था छ । सबैकुरा स्थानीय सरकारले गर्ने गरेको छ । ति कुराहरुको बिषयमा पनि टानले छलफल तथा नीतिनियम बनाएर स्थानीय सरकारसँग समन्वय गरेर जानुपर्नेछ ।

पर्यटन क्षेत्रमा १५–१६ बर्ष भयो सक्रिय हुनुहुन्छ । नेपालको प्रर्यटन प्रवद्र्धनमा के के चुनौती देख्नुहुन्छ ?
– नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धनमा सबैभन्दा ठुलो चुनौती भनेको पूर्वाधार विकास नै हो । सरकारले ५० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखेको छ, तर सरकार त्यसको आधार तयार गर्न लाग्दैन । हाम्रो वातावरण स्वच्छ हुनुपर्यो । हाम्रो नीति नियमहरु व्यवहारिक हुनुपर्यो । हाम्रोमा कति पर्यटक राख्न सक्छौं भन्ने कुराको तथ्याङ्कसम्म छैन । नेपालमा पर्यटकहरु सुरक्षित छन् कि छैनन् । पर्यटकलाई शुल्क कति लिने व्यवसायीहरुलाई ट्याक्स, भ्याटको सन्दर्भमा पनि अलिक अव्यवहारिक छ । पर्यटन व्यवसायीका बिचमा पनि अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा छ । यी सबै कुराको सुधार गरिनुपर्छ । त्यसमा पनि एयरपोर्टदेखिकै आचरणमा सुधार ल्याउनु जरुरी छ । अब कुरा गर्ने हैन काम गर्ने समय हो यो । हामी काममा विश्वास गर्छौ र त्यसै अनुरुप अघि बढ्छौं ।

प्रकाशित समय : १८:४० बजे