म्यान्माका राष्ट्रपति मिन आङ ह्लाइङ नागरिक नेता बनेपछि पहिलो पटक बिहीबार थाइल्यान्ड भ्रमणमा जाने तयारीमा रहेको छन् । सन् २०२१ को सैन्य ‘कू’ पछि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अलगावमा परेको म्यान्माले क्षेत्रीय कूटनीतिक सम्बन्ध पुनर्जीवित गर्ने प्रयास गरिरहेका बेला उनको यो भ्रमणलाई महत्त्वका साथ हेरिएको छ ।

पूर्व सैन्य प्रमुख ह्लाइङले सन् २०२१ मा निर्वाचित सरकारलाई अपदस्थ गर्दै सत्ता हातमा लिएको थिए । त्यसपछि सुरु भएको गृहयुद्धमा सबै पक्षका गरी एक लाखभन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको अनुमान छ । यसै वर्ष अप्रिलमा विवादास्पद निर्वाचनपछि उहाँ राष्ट्रपतिमा स्थापित भएको थिए । लोकतन्त्र पक्षधर संस्था र पश्चिमी मुलुकहरूले उक्त निर्वाचनलाई सैन्य शासनलाई वैधता दिने प्रयासको रूपमा आलोचना गरेका छन् ।

थाइल्यान्डले द्विपक्षीय रूपमा तथा दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको सङ्गठन (आसियान) मार्फत म्यान्मासँग सम्बन्ध सामान्य बनाउन सक्रिय भूमिका खेल्दै आएको छ । यद्यपि आसियानले म्यान्माका शीर्ष नेतृत्वलाई औपचारिक शिखर सम्मेलनमा सहभागी गराएको छैन । गत महिना भने म्यान्माका विदेशमन्त्रीले थाइल्यान्डमा आयोजित अनौपचारिक क्षेत्रीय बैठकमा भाग लिएको थिए ।

राष्ट्रपति बनेपछि ह्लाइङले भारत, चीन र लाओसको भ्रमण गरिसकेका छन् । थाइल्यान्ड भ्रमणअघि नजरबन्दमा रहेकी लोकतान्त्रिक नेतृ आङ सान सुकीलाई अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस समितिका प्रतिनिधिसँग भेट्न अनुमति दिइएको थियो । यस भेटलाई उनलाई सत्ताच्युत गरिएपछि विदेशी अधिकारीसँग भएको पहिलो सार्वजनिक भेट मानिएको छ ।

म्यान्माका स्वतन्त्र विश्लेषक डेभिड म्याथिसनका अनुसार ह्लाइङको आसियानमा पुनः सक्रिय उपस्थिति स्थापित गर्ने प्रयास मुख्यतः अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र राजनीतिक हैसियतसँग जोडिएको छ । तर म्यान्माले सबै पक्षबीच संवादमार्फत हिंसा अन्त्य गर्ने आसियानको ‘पाँचबुँदे सहमति’ कार्यान्वयन गर्न अझै सहमति जनाएको छैन ।

विश्लेषकहरूका अनुसार थाइल्यान्डले पनि म्यान्मासँग सम्बन्ध सुधार गर्न व्यावहारिक कारण देखेको छ । दुई देशको लामो सीमाक्षेत्रमा जारी द्वन्द्वका कारण लाखौँ शरणार्थी थाइल्यान्ड पुगेका छन् । सीमावर्ती क्षेत्रमा साइबर अपराध, अनलाइन ठगी सञ्जाल र अवैध लागूऔषध तस्करीका गतिविधि पनि बैङ्ककका लागि चुनौती बनेका छन् ।

थाइल्यान्डका विदेशमन्त्री सिहासाक फुआंगकेटकोले म्यान्मासँग सीमा सुरक्षा, साइबर अपराध नियन्त्रण र शान्ति प्रक्रियाबारे छलफल हुने बताउनुभएको छ । उहाँले आङ सान सुकी र रेडक्रसबीच भएको भेटलाई सकारात्मक सङ्केतका रूपमा स्वागत गर्दै म्यान्माले दीर्घकालीन शान्ति र स्थायित्वतर्फ थप कदम चाल्ने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन् ।

थाई सरकारी स्रोतका अनुसार राष्ट्रपति ह्लाइङलाई बैङ्ककस्थित सरकारी भवनमा सम्मान गारदद्वारा स्वागत गरिनेछ । त्यसपछि उनले प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नविराकुलसँग भेटवार्ता गर्नुका साथै व्यापार मञ्च र राजकीय भोजमा सहभागी हुनेछन् । भ्रमणका क्रममा दुवै देशबीच श्रम सहकार्यसम्बन्धी समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

यद्यपि मानवअधिकार पक्षधर समूहहरूले थाइल्यान्डको यस पहलको आलोचना गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धको सामना गरिरहेका तथा मानवताविरुद्धका अपराधसम्बन्धी आरोपमा अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको अनुसन्धानको दायरामा रहेका ह्लाइङलाई कूटनीतिक सम्मान दिनु उपयुक्त होइन । ‘जस्टिस फर म्यान्मा’ समूहले उनलाई वैधता दिनुभन्दा कानूनी जवाफदेहितामा ल्याइनुपर्ने जनाएको छ ।

प्रकाशित समय : १३:०५ बजे