विश्वव्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको दोस्रो लहरले तीव्र रुप लिएको छ । छिमेकी मुलुक भारतमा दैनिक लाखौँको संख्यामा संक्रमित बढिरहँदा नेपालमा पनि दैनिक हजारौँ जनामा कोरोना पुष्टि भइरहेको छ । विगतको तुलनामा अहिले कोरोनाकै कारण मृत्यु हुनेको संख्या पनि बढिरहेको छ । कोरोना संक्रमणलाई न्युनीकरण गर्न देशका विभिन्न जिल्लामा निषेधाज्ञा लागू गरिएको छ । कैलालीमा पनि १६ गते बिहानदेखि १ साताका लागि निषेधाज्ञा लगाइएको छ । निषेधाज्ञाको अवस्था र कोरोनाको प्रभावका बारेमा केन्द्रित रहेर न्युज कारोबार डटकमका सुदूरपश्चिम संयोजक दिनेश बिष्टले धनगढी उपमहानगरपालिकाका मेयर नृप बहादुर वडसँग गरेको कुराकानी :

जिल्लामा निशेधाज्ञा जारी छ, अहिले उपमहानगरपालिकाले के गरिरहेको छ ?

कैलालीमा यही १६ गतेबाट निषेधाज्ञा जारी भएको छ । यसलाई व्यवस्थित गर्नका लागि सुरक्षा निकायसँगै जनप्रतिनिधि लागेका छौँ । हामी तीनै तहका सरकारले विगतदेखि नै नागरिकलाई आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल राख्न अनुरोध गरिरहेकै छौँ । वास्तवमा आमनागरिकले आ-आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गरेर स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्ड अपनाइदिएको भए यो अवस्था आउने थिएन । 

कोभिडलाई आम नागरिकले सामान्य रुपमा लिएका छन् । अहिलेको कोरोना पहिलेको भन्दा फरक छ । दिनहुँ संक्रमितले ज्यान गुमाइरहेका छन् । सुदूरपश्चिम प्रदेशमै पनि अवस्था भयावह हुन लागेको छ । एक वर्षदेखि हामी अपिल गरिरहेका छौँ । उपमहानगरपालिकाले खानेकुरादेखि सरसफाइमा ध्यान दिन आग्रह गरिरहेको छ । हामीले यतिका अनुरोध गरेर नमान्दा अहिले निषेधाज्ञा नै गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो । हामी आफ्नै लागि हो सरकारले यत्रो भनिरहेको भनेर कसैले सोचिरहेका छैनन् अझै पनि । अहिले पनि हेर्नुस्, यत्रो निषेधाज्ञा छ । कोही दुध लिने बहानामा बाहिर निस्केका छन् त कोही औषधि लिने भन्दै घुमिरहेका छन् । समस्याप्रति कोही पनि गम्भिर छैनन् । अहिले हामी मर्ने कि बाँच्ने भन्ने अवस्थामा पुगेका छौँ । बाँच्ने नै हो यदि भने सरकारले गरेको निर्णयको पालना गरौँ । 

आमनागरिकले सुरक्षाका मापदण्ड नअपनाएकै कारण निषेधाज्ञा गर्नुपरेको हो ?

हो । सुरक्षाका उपाय नअपनाएकै कारण हामीले निषेधाज्ञा गर्नुपरेको हो । अमेरिकामा मास्क लगाएन भने ५ सय डलर जरिवाना तिर्नुपर्छ । अनि पो संक्रमण रोकथाम भएको छ । यहाँ हेर्नुस्, टोलतिर गयो भने कसैले मास्क लगाएका छैनन् । हामीले मास्क मात्रै लगायौँ भने ६० प्रतिशत सुरक्षित हुन्छौँ । तर पनि मास्क लगाउनै मान्दैनन् । हामीले पनि उपमहानगरभित्र मास्क नलगाउनेलाई एकसय रुपैयाँ जरिवाना गर्ने निर्णय गरेका छौँ । तर पनि मास्क नलाएर हिँड्ने धेरै छन् । अरुलाई केही गरेन भन्ने अनि आफ्नो कर्तव्य के हो ? त्यो बिर्सिनु त भएन नि । 

मैले मेरो लागि त मजाले कोठाभित्र बसे हुन्थ्यो नि । बाध्यात्मक परिस्थितिका कारण पो मैले बाहिर आउनुपरेको हो त । जनतालाई ‘भित्रै बस्नुस्, सुरक्षित रहनुस्’ भन्नका लागि मात्र हामी बाहिर आएका छौं । सरकारले यत्रो अनुरोध गरिरहेको छ । अहिले निषेधाज्ञा गर्नु बाध्यता हो । तर निषेधाज्ञाको पालना भएको मैले पनि पाएको छैन । स्वास्थ्य, खाद्यानबाहेक अरु कुनै पसल नचलाउने भनेका छौँ । सबै क्षेत्रबाट प्रचारप्रसार गरेका छौँ । यति गर्दा पनि मान्छेले मानिरहेका छैनन् । 

निषेधाज्ञा त लगायौँ भन्नुहुन्छ । टोल/टोलमा पसलहरु खुलेकै छन् । मानिसका आवतजावत बाक्लो नै छ । किन ?

यो मैले पनि देखेको छ । यस विषयमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीसँग मेरो कुरो भएको छ । अब बिना काममा बाहिर निस्कनेलाई समातेर भित्र हालिदिनुहोस् भनेका छौँ । अब झन कडा रुपमा प्रस्तुत हुनुपर्छ भनेर हामीले भनेका छौँ । भारतमा लाठीचार्ज हुन्छ । हामीले धैर्य गरेका छौँ । फेरि लुखुरलुखुर बाहिर हिँड्ने हो भने त्यही अवस्था आउनसक्छ । आफैँ सजग बनौँ भनिरहेका छौँ । तब पनि मान्दैनन् भने एक्सनमा जानुपर्छ ।

बाँचेपछि आफन्त, इष्टमित्रको घर जाउँला । हिजो हामीसँगै बसेको, हिँडेको मान्छे मरिसकेका छन् । भेट्ने कुरा अर्कोपटक गरौँला, अहिले आफू बाँचौँ र अरुलाई बचाऔँ भन्नेतिर सबैले सोच्नुपर्छ । हामीले भन्सारलाई व्यवस्थित चाहिँ गर्नैपर्छ । अहिले दैनिक १ हजारदेखि १५ सयसम्म नागरिकहरु भित्रिरहेका छन् । त्यो मान्छेलाई व्यवस्थित गर्न हामी एक ढंगले लाग्नेथियौँ । तर अहिले सुरक्षा निकायले मान्छेहरुलाई घरमै बस्नुस् भनेर सडकमा उभिनुपरेको छ । 

कोरोनासँगको हाम्रो लडाईं १ वर्षभन्दा बढी भइसकेको छ । त्यो अवस्था र अहिलेको अवस्थामा कति भिन्नता पाउनु भएको छ ?

त्यो बेला पनि सबैले सहयोग गरे । त्यो सहयोगकै कारण हामीले कोरोनालाई जितेका हौँ । अहिले भारतमा लकडाउन छुट गरिदियो । त्यसकैको सिकार हामी भइरहेका छौँ । खुला सिमाना छ । जति पनि खुला सिमानासँग जोडिएका पालिका छन् । सो पालिका बढी जोखिममा छन् । हामीले नछिर्न आग्रह गरिरहे पनि कुनै न कुनै कारण केही न केही मान्छे छिरिरहेकै छन् । हामी क्वारेन्टिज, आइसोलेसन, पीसीआर टेस्टको व्यवस्था गरिरहेकै छौँ । उपमहानगरपालिकाले आफैँ उपमहानगर परिसरमा पीसीआरका लागि स्वाब संकलन गरिरहेको छ । सायद यो सेवा देशभरीकै स्थानीय तहमध्ये पहिलो हामी हौँ । सरकारी तहले यसरी काम गरिरहँदा सबै आम सर्वसाधारणहरुको सहयोग हुन जरुरी छ । 

यसरी निषेधाज्ञा उल्लंघन भइरहने हो भने लम्बिने सम्भावना कतिको छ ?

यसरी नागरिकको सहयोग रहेन भने कडाका साथ निषेधाज्ञा लम्बिन्छ । हामी मुख्यमन्त्री, मन्त्री, सीडीओसँग छलफलमा छौँ । अब गेटा मेडिकल कलेजमा आइसोलेशन बनाउने भन्ने कुरा चलिरहेको छ । कैलाली कञ्चनपुरका सीडीओहरुसँग पनि नाका व्यवस्थापन गर्नुपर्छ भनेर मैले सुझाव दिएको छु । 

प्रदेशको एकमात्र यस उपमहानगरपालिकाले भारतबाट आउने नागरिकलाई व्यवस्थापन गर्नुछ । क्वारेन्टिन, आइसोलेशन बनाउने कुरा छ । अस्पतालमा बेड, अक्सिजन अभावजस्ता धेरै समस्या छन् । कसरी समाधान गर्नुहुन्छ ?

यहाँहरुलाई थाहा छ मैले धेरै भन्नु पर्दैन । भारतबाट हजारौँको संख्यामा आउने नेपाली नागरिकलाई खाना खुवाउनेदेखि जुन जिल्लाको व्यक्ति भए पनि बसमा पठाइदिने कामसम्म धनगढी उपमहानगरपालिकाले गरेको थियो । दातृ निकायसँग अनुरोध र समन्वय गरेर हामीले अन्य प्रदेशमा समेत पठायौँ । व्यवस्थित क्वारेन्टिन, आइसोलेशन हामीले बनायौँ । अहिले मात्रै धनगढी उपमहानगरपालिकाले बनाएको आइसोलेशनमा १ सय ५० जना छन् । नाकाको व्यवस्थापनमा प्रदेश सरकारले ध्यान दिनुपर्ने हो तर हामीले प्रदेशसँग समन्वय गरेर आफैँले काम गर्‍यौँ । 

अहिले गेटा मेडिकल कलेजलाई आइसोलेशन बनाउने काम सुरु भइसकेको छ । त्यहाँ पनि हामी स्वास्थ्यकर्मी पठाउँछौँ । कर्मचारीको अभाव छ । बिस्तारै करारमा कर्मचारी भर्ना गर्ने कुरा छँदैछ । यसको र उसको भन्ने होइन, अहिले जसले जति सक्छ, गर्ने हो । मैले निजी अस्पतालहरुसँग पनि आग्रह गरेको थिएँ । कोभिड वार्ड सञ्चालनका लागि केहीले गर्नुभएको छ । म दातृ निकायलाई पनि आग्रह गर्न चाहन्छु सहयोगका लागि । यसरी हामी निरन्तर खटिरहेका छौँ । सकेसम्म आम नागरिकलाई जोगाउन लागिपरेका छौँ । 

अन्तमा तपाईंको अपिल केही छ कि ?

म आग्रह गर्दछु । बाहिरबाट आएका नागरिकलाई नाकामै टेस्ट गर्ने र पोजेटिभलाई आइसोलेशन र नेगेटिभलाई पनि होम क्वारेन्टाइनमा बस्न आग्रह गर्दछु । हामीले लापरबाही गरे टोलमा संक्रमण हुन्छ, टोलले सिंगो देश डुबाउँछ । मेरो हृदयबाटै अनुरोध छ, कृपया बहाना गरेर यताउता नगरी दिनुहोस् । घरमा बस्नुस् पक्कै हामी कोरोनालाई जित्छौँ ।