काठमाण्डु– प्रधानमन्त्री बालेन शाह (बालेन) ले आफू कालो चश्मा लगाएरै प्रतिनिधिसभा बैठकमा उपस्थित हुने...

पुरा पढ्नुहाेस्

global ime bank Long Banner Ad

बिउ उत्पादनमा नेपालकै ‘नम्बर वान’ सहकारी

17.24K
shares

खाद्यान्न, तेलहन र दलहन बालीको बिउ उत्पादनमा गुल्मीको मालिका कृषि सहकारी संस्था नेपालकै नमुना सहकारी संस्था घोषित भएको छ । नेपालमा पहिलो पटक नीजि क्षेत्रबाट मकै विउको जात विकास गरेका कारण नेपालमै नमुना सहकारीको रुपमा घोषित भएको हो ।
नीजि क्षेत्रबाट पहिलो पटक मकैको बिउ अनुसन्धान, परीक्षण गरी जात विकास गरेको कारण यसलाई नेपाल सरकारले पनि नमुना कार्यको रुपमा उल्लेख गरेको छ । नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद्का अनुसार गुल्मी जिल्लामा उत्पादन गरिएको ‘रेसुङ्गा कम्पोजिट’ जातको मकै पहिलोपटक नीजि क्षेत्रबाट उन्मोचन गरिएको जात हो ।

२०५५ साल फागनु २९ गते एउटा कृषि समूहको रुपमा रेसुङ्गा नगरपालिका १० सिमिचौर गुल्मीमा स्थापना भएको समूहले २०६२ साल असोज १३ गते कृषि सहकारीको मान्यता पाएको थियो । आफ्नै कार्यालय भवनसमेत निर्माण सम्पन्न गरेको सहकारीले अहिले पनि गाउँमा मकै, तोरी, गहुँको बिउ उत्पादन गरी बिक्रिवितरण गर्दै आएको छ ।

सहकारीका अध्यक्ष हरिप्रसाद पाण्डेका अनुसार २०५७ सालमा किसानहरुले रामपुर कम्पोजिट, रेसुङ्गा कम्पोजिट, देउती, गुल्मी–२ जातका मकैका बिउ उत्पादन गरेका थिए । यस्तै मनकामना–३, मनकामना –५, मनकामना –६ जातका उन्नत विउ उत्पादन हुने गरेको छ ।
सहकारीले हाल मकैको अलवा तोरी, गहुँको समेत बिउ उत्पादन गरिरहेको छ । सहकारीले किसानका लागि उन्नत बिउबिजन कार्यक्रम बुटवलको सहयोगमा १४ लाख ९९ हजार रुपैयाँमा अनुदान सम्झौता समेत गरेको थियो । गत बर्षको कार्यविवरण अनुसार ७ लाख ६६ हजार रुपैयाँ अनुदानस्वरुप संस्थाले भुक्तानी पाइसकेको छ ।

उक्त सहकारीमा प्राधनमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाले समेत सहयोग गर्दैै आएको छ । गत बर्ष सहकारीले ९ टन मकैको विउ उत्पादन गरी बिक्रि गरेको थियो ।

सहकारीका व्यवस्थापक कृष्णप्रसाद अर्यालका अनुसार उत्पादन भएको विउ गुल्मी जिल्लाका अतिरिक्त, कास्की, स्याङ्जा, अर्घाखाँचीलगायतका जिल्लाहरुमा जाने गर्दछ । मध्यपहाडी जिल्लाको लागि सिफारिस गरिएको जात भएको कारण त्यीस्तै जिल्लाहरुमा मकैको बिउको माग बढ्दो छ । यो बर्ष किसानका लागि सहकारीले ६ सय १४ किलो बिउ उपलब्ध गराएको छ । त्यसमा ५० प्रतिशत अनुदानस्वरुप दिइने छ ।

किसानहरुले यस बर्ष १७ हेक्टर क्षेत्रफलमा बिउको लागि मकै रोपेका छन् । अहिले २÷२ किलो रामपुर कम्पोजिट र रेसुङ्गा कम्पोजित, डेढ किलो रेसुङ्गा र १÷१ किलो गुल्मी १ जातको मकैको बिउ किसानलाई उपलब्ध गराइएको व्यवस्थापनक अर्यालको भनाइ छ ।
गत बर्ष ६२ जना किसानले बिज वृद्धिको लागि मकै रोपेकोमा यस बर्ष ७५ जना किसानहरु सहभागी भएका छन् ।

प्रत्येक बर्ष किसानहरुले आधुनिक यन्त्रीकरण र प्रविधीको प्रयोग गरेका कारण १५ देखि २५ प्रतिशतसम्म उत्पादन वृद्धि हुने गरेको सहकारीको दाबी रहेको छ । गाउँमा एकजना किसानले ६ क्विन्टलसम्म मकैको विउ उत्पादन गर्ने गरेका छन् । अहिले नयाँ जात गुल्मी–२ उन्मोचनको तयारीमा रहेको जात हो । यस्तै प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाले खुमल २ जातको मकै परीक्षणको लागि समेत रोपेको छ । सहकारीमा कुल २ सय ९२ जना सदस्यहरु आबद्ध छन् भने ८५ जना किसानहरु विजवृद्धिमा आवद्ध भएका छन् । किसानहरुले सहकारीमार्फत बार्षिक ६२ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार गर्दै आएका छन् । मासिक १ सय रुपैयाँदेखि ५ सय रुपैयाँसम्म जनही बचत संकलन समेत गर्दैै आएका छन् ।