काठमाडौं । अर्थसचिव घनश्याम उपाध्यायले नेपालको अर्थतन्त्र अहिले आर्थिक चिन्ता र प्रगतिपथको बीचमा रहेको बताएका छन् । अर्थतन्त्रका केही पक्ष कमजोर भए पनि वित्तीय अवस्था तुलनात्मक रूपमा बलियो रहेको उनको भनाइ छ ।

नेपाली युवा उद्यमी मञ्च, ललितपुर च्याप्टरले आयोजना गरेको ‘थिंक ट्यांक सिरिज’ कार्यक्रममा नेपालको आर्थिक अवस्था, लगानीको वातावरण र निजी क्षेत्रका चुनौतीबारे बोल्दै अर्थसचिव उपाध्यायले यस्तो बताएका हुन् ।

उनले नेपालको आर्थिक वृद्धिदर लामो समयदेखि सुस्त रहेको बताए । पछिल्ला २५ देखि ४० वर्षको औसत आर्थिक वृद्धि ४ प्रतिशतभन्दा कम रहेको र कोभिड–१९ को समयमा आर्थिक वृद्धि ऋणात्मक भएको उनले उल्लेख गरे ।

अर्थसचिव उपाध्यायले कमजोर निजी लगानी, घट्दो पूँजीगत खर्च, उच्च व्यापार घाटा र न्यून उत्पादकत्वलाई अर्थतन्त्रका प्रमुख चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गरे । स्वदेशी निजी लगानी तथा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) बढाउन लगानीको वातावरण सुधार गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

सरकारको पूँजीगत खर्चलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्न सके रोजगारी सिर्जना, आर्थिक वृद्धि र निजी लगानी विस्तारमा सहयोग पुग्ने उनले बताए । नेपालको व्यापारमा करिब ९० प्रतिशत आयात र १० प्रतिशत निर्यात हुने अवस्था रहेको उल्लेख गर्दै उत्पादन तथा निर्यात बढाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।

यद्यपि, नेपालमा रेमिट्यान्स वृद्धि, जलविद्युत् विस्तार, मध्यम मुद्रास्फीति, न्यून ब्याजदर र पर्याप्त तरलताजस्ता सकारात्मक पक्ष रहेको उनले बताए । सार्वजनिक ऋण कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी)को करिब ४३ प्रतिशत रहेको उल्लेख गर्दै त्यसलाई उत्पादकत्व, औद्योगिकीकरण र पूर्वाधार विकासमा उपयोग गर्नुपर्ने उनको धारणा थियो ।

रेमिट्यान्सलाई उपभोगमा मात्र सीमित नराखी उत्पादनमूलक क्षेत्रमा परिचालन गर्न सके रोजगारी र आर्थिक वृद्धिमा योगदान पुग्ने उनले बताए । सरकारले अघि बढाएको वैकल्पिक विकास वित्त कोषमार्फत सार्वजनिक पूर्वाधारमा निजी क्षेत्रको लगानी आकर्षित गर्ने प्रयास भइरहेको पनि उनले जानकारी दिए ।

नेपालले जलविद्युत् उत्पादनलाई औद्योगिकीकरणसँग जोड्नुपर्ने र वैदेशिक रोजगारीलाई सीप तथा उच्च आम्दानीमा आधारित बनाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

अर्थसचिव उपाध्यायले नेपालको आर्थिक विकासका लागि सुशासन, लगानीको वातावरण सुधार र प्रभावकारी सार्वजनिक सेवा आवश्यक रहेको बताए । उनका अनुसार देशका आर्थिक सबल पक्षलाई उत्पादन, उत्पादकत्व, रोजगारी र औद्योगिकीकरणमा रूपान्तरण गर्नु अबको मुख्य चुनौती हो ।

कार्यक्रममा नेपाली युवा उद्यमी मञ्चका अध्यक्ष आभुषणज्योति कंशाकारले दुई वर्ग धनी र गरिबलाई मात्र ध्यानमा राखेर नीति बन्ने गरेको भन्दै मध्यम वर्गका समस्या पनि सम्बोधन गर्नुपर्ने बताए ।

‘अहिले मध्यम वर्गका उद्यमी व्यवसायीहरू धेरै पीडित छन् । जेनजी आन्दोलन र भोटेकोशी बाढीले उनीहरूको भएको सबै सम्पत्ति पनि लगेको छ । बीमाले भुक्तानी दिएको छैन भने भएको सम्पत्ति पनि बैंकले धितोको रूपमा राखेको छ । थप लगानी गर्न पुँजी छैन,’ उनले भने ।

यस्तो अवस्थामा सरकारले मध्यम वर्गका व्यवसायीलाई पुनः व्यवसायमा फर्कने वातावरण बनाउनुपर्ने कंशाकारले बताए ।

नेपाली युवा उद्यमी मञ्च, ललितपुर च्याप्टरका अध्यक्ष अनुकुल श्रेष्ठले सरकारको नीति र युवा उद्यमीका सरोकार तथा समस्याबीच ठूलो खाडल रहेको बताए । उक्त खाडल पूर्ति गर्न ‘थिंक ट्यांक सिरिज’ आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।

‘थिंक ट्यांक सिरिज’को पहिलो कार्यक्रम सम्पन्न भएको र आगामी दिनमा पनि यस्तै नीतिगत बहसलाई निरन्तरता दिइने श्रेष्ठले बताए ।