तपाईं अनुमान लगाउनुस त, जस्तै महंगीमा पनि एक कप कफीको मूल्य कति पर्ला ? पाँच सय, एक हजार, दुई हजार वा पाँच हजार ? यही उत्तर तपाईंको मनमा आएको भए तपाईं गलत साबित हुनुहुनेछ । आर्थिक मन्दीसँग जुधिरहेको एउटा देशमा एक कप कफीका २५ लाख तिर्नुपर्छ । एक किलो टमाटरका लागि ५० लाख ।

 

हो, भेनेजुएलाका जनता अहिले महंगी होइन ‘महामंहगी’को सामना गरिरहेका छन् । त्यहाँको सरकारले महामहंगीलाई नियन्त्रण गर्नका लागि अनेक योजना बनाएको छ । ‘मनि डिमोर्टिलाइज’ गरिएको छ । पूरानो नोटलाई नयाँ नोटले प्रतिस्थापन गर्न खोजिएको छ । अझै पनि प्रश्न उठिरहेको छ, के यो योजनाले काम गर्ला त ?

 

निकोलस मादुरोको सरकारले आफ्नो मुद्रा बोलिवारको नाम परिवर्तन गरी ‘सावरेन बोलिवार’ बनाएको छ । यसको ९५ प्रतिशत अवमूल्यनसमेत गरिएको छ ।

 

यो वर्ष भेनेजुएलाको महंगी दरमा १० लाख प्रतिशतको उछाल आउन सक्ने अनुमान अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले गरेका छ । त्यसैले पनि भेनेजुएलाको हालत थप खराब हुन सक्ने चेतावनी अर्थशास्त्रीहरुले दिएका छन् ।

 

सोमबार के भयो ?
मादुरोको कदम देशको मुद्रा परिवर्तन गर्ने खालको भएको बताइएको छ । नोटको नामसमेत परिवर्तन गरिएको छ र आठ नयाँ नोट पनि जारी गरिएको छ । २, ५, १०, २०, ५०, १००, २०० र ५०० को नयाँ नोट ल्याइएको छ ।

 

भेनेजुएलाको केन्द्रीय बैंकका गभर्नर क्यालिक्स्टो ओर्टेगोले पुरानो नोट केही समयसम्ममात्रै चल्ने घोषणा गरेका छन् । मात्र एक हजारको नोटलाई प्रतिबन्ध लगाइएको छ ।

 

महंगीले कुन रुप लिन सक्छ ?
भेनेजुएला महामन्दीको चपेटामा छ । त्यहाँको राष्ट्रियसभाका अनुसार औसत प्रत्येक २६ दिनपछि मूल्य दुई गुणा बढ्दै गएको छ ।

 

केही अर्थशास्त्रीले एक कप ‘मिल्क कफी’को मूल्यलाई महंगीको प्रतीक मानेका छन् । ३१ जुलाइमा राजधानी कराकसस्थित क्याफेमा एक कप कफीको मूल्य २५ लाख बोलिवार थियो ।
पाँच हप्ताअघिको मूल्यको तुलनामा यो दुईगुणा हो । मुद्रा परिवर्तनसँगै जब ९५ प्रतिशत अवमूल्यन भयो, त्यसपछि बजारमा एक कप कफीको मूल्य २५ सावरेन बोलिवार पर्न थालेको छ ।

 

अब के हुन्छ ?
केही समय यसबाट नगदको लेन–देन सहज हुनेछ । अहिले मानिसहरुलाई एक कप कफीका लागि नोटको मोटो गड्डी तिर्नुपर्छ । भेनेजुएलाको पुरानो मुद्रामा सबैभन्दा ठूलो बोलिवार एक लाख थियो । यसको अर्थ, एक लाखको बोलिवार नोट लिएर निस्केमा एक कप कफीका लागि २५ वटा नोट दिनुपर्छ ।

 

भेनेजुएलामा महंगीको कारण ठूला नोटको माग बढेको छ । त्यहाँका बैंकहरुले आफ्ना ग्राहकहरुलाई आफ्नो खाताको पैसा निकाल्न समय तोकिदिएका छन् ।

 

नयाँ योजनाबाट रोकिएला महंगी ?
नयाँ आर्थिक योजनाबाट महंगी नियन्त्रणसँगै आर्थिक युद्धको समेत सामना गर्न मद्दत मिल्ने विश्वास भेनेजुएलाको सरकारले लिएको छ । ‘साम्राज्यवादी शक्तिहरु’ले आफूविरुद्ध आर्थिक युद्ध गर्न खोजेको भेनेजुएला सरकारको भनाइ छ ।

 

एक सेप्टेम्बरबाट न्यूनतम पारिश्रमिकमा ३४ गुणाको बढोत्तरी हुनेछ । राष्ट्रपति मादुराले ट्वीट गर्दै भनेका छन्, ‘सरकारले ‘नवउदार पुँजीवाद’को प्रभावलाई नाकाम गरिदिनेछ ।’ ट्वीटमा उनले लेखेका छन् कि देशको आर्थिक व्यवस्था अब पूर्ण रुपमा चलायमान र चुस्त हुनेछ ।

 

तर, अर्थशास्त्रीहरुले अहिलेकै स्थितिमा महंगी हटाउने विषयमा पहल नहुनु दुखद भएको बताएका छन् । नयाँ नोटको छपाइले महंगी लामो समयसम्म नियन्त्रणमा आउन नसक्ने उनीहरुको मत छ । त्यसले परिस्थित थप बिग्रन सक्ने अर्थविदहरु बताउँछन् ।

 

प्रकाशित समय : ०१:१५ बजे