नेपालमा व्यापक रूपमा फैलिँदै गएको विषालु पार्थेनियम (गाजरे झार/पाति झार)ले मानिस र पशुमा गम्भीर असर पार्न थालेको छ । यो झार अहिले देशका ६० भन्दा बढी जिल्लामा फैलिइसकेको अध्ययनले देखाएको छ ।

हेर्दा तीतेपातिजस्तै देखिने यो झारको फूलबाट निस्कने सेतो धूलोले मानिस र पशुका स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्ने गरेको अध्ययनले देखाएको छ ।

यसको पात गाजरजस्तै हुने भएकाले यसलाई गाजरे झार भनिन्छ । यसको संगर्समा पर्नासाथ छाला चिलाउनेदेखि यसको फूलको सेतो धुलो आँखामा परेमा आँखाका ज्योतिसम्म गुम्ने खतरा रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन् ।

यस्तै, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा हालैका वर्षहरूमा फेला परेको लहरे वनमाराले नेपालको रैथाने वनस्पतिमाथिमात्र नभइ वन्यजन्तुलाई गम्भीर असर पारेको ठहर वनस्पतिविद्हरूले गरेका छन् । वनस्पति विभागले गरेको एक अध्ययनअनुसार चितवन निकुञ्जको झन्डै ३० प्रतिशत हिस्सा यो मिचाहा वनस्पतिले ढाकिसकेको छ ।

यो मिचाहा प्रजातिको वनस्पति हरेक वर्ष तीव्र गतिमा बढ्दै गएपछि लोपन्मुख एक सिङ्गे गैंडासहित अन्य वन्यजन्तुको बासस्थान संकटमा पर्दै गएको छ ।

विभागले हालै सार्वजनिक गरेको एक अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार लहरे वनमारासहित नेपालमा २६ किसिमका बाह्य मिचाहा वनस्पति पाइएका छन्, जसले यहाँको जैविक विविधता तथा पारिस्थितिकीय प्रणालीमाथि नै प्रतिकूल असर पारेको ठहर विभागको छ ।

विभागका अनुसार नेपालमा १७९ प्रजातिका बाह्य प्रजातिका वनस्पति छन्, तीमध्ये २६ प्रजातिका वनस्पति मिचाहा हुन्, जसले अरु प्रजातिका वनास्पति हुने क्षेत्र कब्जा गर्दै आफू फैलिन्छन् ।

नेपालमा फैलिएका मिचाहा वनस्पतिमध्ये सेतो वनमारा, जलकुम्भी, वनफाँडा र लहरे वनमारालाई विश्वकै २०० अत्याधिक मिचाहा वनस्पतिमा सूचिकृत गरिएको विभागको अध्ययनमा उल्लेख छ ।

‘नेपालमा तराई, चुरे हुँदै मध्य पहाडी क्षेत्रको वन क्षेत्रमा बाह्य मिचाहा प्रजातिको बाक्लो उपस्थिति र फैलावट हुँदै गएको देखिएकोे छ,’ विभागको अध्ययनमा भनिएको छ– ‘बढ्दो पर्यटन, व्यापार र आवतजावतसँगै बाह्य मिचाहा प्रजातिहरूको आवागमन पनि बढिरहेको देखिन्छ ।’

यस्ता मिचाहा प्रजातिहरूका कारण रैथाने उपयोगी विरुवाहरूसमेत संकटमा परेको भन्दै विभागले यस्ता प्रजातिबारे थप अध्ययन गर्नुपर्ने ठहर गरेको छ ।

यी हुन् मिचाहा प्रजाति वनस्पतिः

कालो वनमारा, सेतो वनमारा, लहरे वनमारा, सेतो गन्धे झार, नीलो गन्धे झार, जल जबन्धु/पटपटे, काँडे लुडे, थालक/ सत्यानासी,कालो कुरो, जलकुम्भी, फूली झार, चित्लाङ्गे, तुलसी झार/ठूलो मिर्रे, बेशरम, वनफाँडा, करौँती घाँस/नाभो घाँस, लज्जावती झार, ‘प्यारोट्स फादर’, ठूलो चरिअमिलो, पाति झार/गाजरे झार, कुम्भिका, ठूलो र सानो टाप्रे, थाङ्ने झार, आलु पाते र भेडे कुरो ।

प्रकाशित समय : २३:३९ बजे