काठमाडौं । अविरल वर्षाका कारण कुलेखानी जलाशयमा पानीको सतह तीव्र गतिमा बढ्न थालेपछि सम्भावित जोखिम नियन्त्रण र आपत्कालीन तयारीलाई तीव्र पारिएको छ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका उपकार्यकारी निर्देशक मदन तिम्सिनाका अनुसार शुक्रबार बिहान ७:१५ बजे जलाशयको जलसतह १ हजार ५२२.३८ मिटर पुगेको छ। पछिल्लो डेढ घण्टामै जलसतह ९ सेन्टिमिटरभन्दा बढी बढेको हो। कुलेखानी जलाशयको अधिकतम क्षमता १ हजार ५३० मिटर रहेकाले अहिलेको जलसतह उच्च विन्दुभन्दा करिब ७.६२ मिटर मात्र तल छ।

निरन्तर वर्षाका कारण जलाशय भरिन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको लोड डिस्प्याच सेन्टर (एलडीसी) सँग समन्वय गरी कुलेखानी प्रथम जलविद्युत् केन्द्रलाई पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गरिएको छ। ६० मेगावाट क्षमताको उक्त केन्द्र सञ्चालन गरेर जलाशयको पानीको सतह घटाउने प्रयास भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ।

जलाशयमा पानीको मात्रा बढ्दै गएपछि बाँध क्षेत्रमा थप अनुभवी प्राविधिक टोली परिचालन गरिएको छ। विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भए पनि बाँधका गेट खोल्ने प्रणाली र साइरन सञ्चालनमा बाधा नपुगोस् भनेर डिजेल जेनेरेटर (डीजी) परीक्षण गरी दुरुस्त अवस्थामा राखिएको केन्द्रले जनाएको छ।

बाँधको तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई पूर्वजानकारी दिन पाँच किलोमिटर दूरीसम्म सुनिने साइरन प्रणालीलाई चुस्त बनाइएको छ। सिस्नेरी प्रहरी चौकी र इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाको नयाँ भवनमा जडान गरिएका इलेक्ट्रिक साइरनका लागि वैकल्पिक ऊर्जाको व्यवस्था गर्नुका साथै सञ्चालन अभ्याससमेत गराइएको छ।

त्यसैगरी खानीखेत अस्थायी प्रहरी चौकी र सशस्त्र प्रहरी बलको हेभीस्थित टोलीलाई हाते साइरनसमेत हस्तान्तरण गरिएको छ।

आपत्कालीन अवस्थामा बाँधका गेट खोल्नुपर्ने अवस्था आए तत्काल सूचना प्रवाह गर्न जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समिति मकवानपुर, स्थानीय तहका फोकल व्यक्ति, सुरक्षा निकाय तथा तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दाको मोबाइल नम्बर संकलन गरिएको छ। उनीहरूलाई एसएमएसमार्फत पूर्वसूचना दिने प्रणालीसमेत तयार पारिएको छ।

गत वर्ष पनि अत्यधिक वर्षाका कारण जलाशय भरिएपछि कुलेखानी बाँधका गेटहरू आंशिक रूपमा खोलिएका थिए।

कुलेखानी जलाशयको पानीबाट कुलेखानी प्रथम, दोस्रो र तेस्रो जलविद्युत् आयोजना सञ्चालन हुँदै आएका छन्।