अफ्रिकी । यस सप्ताहन्तमा इथियोपियामा आफ्नो वार्षिक शिखर सम्मेलन आयोजना गर्दैछ । यद्यपि महादेशभर फैलिएको नरसंहार, विद्रोह र राजनीतिक द्वन्द्वबीच यस सङ्गठनको क्षमता सीमित र प्रभाव कमजोर देखिएको छ । एयु ५५ सदस्य राष्ट्र भएको सङ्गठन हो र यसको वास्तविक कार्यान्वयन क्षमता अधिकांश सदस्य राष्ट्रले हस्तान्तरण नगरेका कारण आर्थिक स्रोत अभाव र कमजोर पूर्वाधारमा छ ।

सन् २००२ मा स्थापना भएको एयुले सन् २०२० र २०२५ मा आफ्नै कोष निर्माण गर्ने अवसर गुमाएको थियो । आज पनि यसको वार्षिक बजेटको ६४ प्रतिशत विदेशी सहयोगमा निर्भर छ । यो समय समयमा कटौती हुँदै आएको छ ।

अध्यक्ष महमुद अली युसुफले सुडान र कङ्गो लोकतान्त्रिक गणतन्त्रदेखि साहेल (९अफ्रिकी महादेशको उत्तर–दक्षिण दिशा भएर फैलिएको सुक्खा क्षेत्र वा भू–भाग) सम्मको अनन्त सङ्कटमा ‘गहिरो चिन्ता’ व्यक्त गर्नुभयो । यद्यपि उहाँले कार्य गर्ने सीमित अवसरका कारण प्रभाव कमजोर रहेको टिप्पणी गरे ।

सन् २०२० पछि अफ्रिकामा भएका १० सैन्य कूका घटनामा एयुले आफ्ना नियम उल्लङ्घन गर्न बाध्य भएको छ, जबकि चुनावको धाँधली र हिंसाले बिगारेको प्रक्रिया पनि गहिरो ध्यान प्राप्त गर्न सकेको छैन । युसुफले अक्टोबरमा तान्जानियाको विवादित निर्वाचनमा राष्ट्रपति सामिया सुलुहु हसनलाई बधाई दिएको छ । त्यहाँ प्रमुख विपक्षीहरू प्रतिबन्धित वा जेलमा थिए र प्रदर्शनकारीहरू सुरक्षा बलले मारिएका थिए ।

विश्लेषकहरूका अनुसार एयुका धेरै राष्ट्रपतिहरू अब प्यान–अफ्रिकी महत्त्वाकांक्षा भन्दा आफ्ना आन्तरिक मामिलामा मात्र ध्यान केन्द्रित गर्छन् । सुडान र दक्षिण सुडानबीचको संघर्ष रोक्ने काम जस्ता अत्यन्त संवेदनशील स्थानहरूमा शान्ति कायम राख्ने प्रयासमा ध्यान दिइएको भए पनि एयुको अधिकार सीमित छ । एयुका प्रवक्ता नुर मोहम्मद शेखले भने, “हामीले संवाद र शान्ति प्रयासलाई समर्थन गरेका छौँ, तर सदस्य राष्ट्रहरूले हामीलाई पर्याप्त शक्ति दिन चाहँदैनन् ।”

विश्वका लामो शासन गर्ने गैर–शाही राष्ट्र प्रमुखहरूको प्रभाव एयु विधानसभामा निर्णायक छ । इक्वेटोरियल गिनीका तिओडोरो ओबियाङ न्गुमा (४६ वर्ष), क्यामरुनका पल बिया (४४) र युगान्डाका योवेरी मुसेभेनी (४०) लगायतका नेताले एयुको निर्णायक शक्ति कायम राख्नुहुन्छ । गत वर्ष द कन्भर्सेसनका लागि लेखिएको अनुसार, “एयु कमजोर छ किनभने यसका सदस्य राष्ट्रहरूले त्यस्तै चाहन्छन् ।”

यस सप्ताहन्तको शिखर सम्मेलनमा बुरुन्डीका राष्ट्रपति एभारिस्ट नदाइसिमियेको अध्यक्षतामा बैठक हुनेछ । तख्तापलट, द्वन्द्व र अधिकार हननबारे छलफल हुनसक्छ, तर प्रमुख विषय पानी र सरसफाइ जस्ता जीवनोपयोगी सेवा हुनेछ, जसले सङ्गठनको प्रतिबद्धता र क्षमता बीचको असमानता उजागर गर्छ ।