हाम्रो समाज वा परिवारमा कोही न कोही स्तन क्यान्सरसँग लडिरहेकै हुन्छन । स्तन क्यान्सर महिलाहरूको स्तनमा हुने एक प्रकारको रोग हो ।
विश्वमा महिलामा हुने क्यान्सरमध्ये स्तनक्यान्सर पहिलो नम्बरमा छ । नेपालमा भने पाठेघरको मुखको क्यान्सर पहिलो नम्बरमा आउछ ।

विश्वमा महिलामा हुने क्यान्सर मध्ये पहिलो नम्बरमापर्छ स्तनक्यान्सर । सन् २०२० को ग्लोबोक्यान (डब्लुएचओ) को तथ्यांकअनुसार नेपालमा प्रत्येक दिन ६ जना महिलामा स्तन क्यान्सरको पहिचान हुने र प्रत्येक दिन तीन जनाको मृत्यु हुने गरेको छ ।

स्तनको क्यान्सर भएमा कसरी उपचार गर्ने ? भन्ने बिषयमा त्रिवि शिक्षण अस्पतालका क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. बिशाल पौडेलसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :

के हो स्तन क्यान्सर ?

स्तन क्यान्सर एक प्रकारको रोग हो जसमा स्तनका कोशिकाहरू नियन्त्रीतरुपमा वृद्धी हुन्छन् । स्तन क्यान्सर विभिन्न प्रकारका हुन्छन । स्तन क्यान्सरको प्रकार स्तनमा कुन कोशिकाहरू क्यान्सरमा परिणत हुन्छ त्यसमा निर्भर गर्दछ ।
स्तन क्यान्सर स्तनका विभिन्न भागहरूमा सुरु हुन सक्छ । स्तन तीन मुख्य भागहरू मिलेर बनेको हुन्छः लोब्युल, नलिका र जोड्ने तन्तु । लोब्युलहरू दूध उत्पादन गर्ने ग्रंथिहरू हुन् । नलिकाहरू नलीहरू हुन् जसले दूधलाई निप्पलमा लैजान्छ । अधिकांश स्तन क्यान्सर नलिका वा लोब्युलबाट सुरु हुन्छ ।

पुरुष र महिला दुवैलाई स्तन क्यान्सर हुन सक्छ, यद्यपि यो पुरुषहरूमा धेरै देखिको पाइदैन ।

स्तन क्यान्सरका लक्षण के हुन् ?

केही व्यक्तिहरूमा यसका लक्षणहरू देखिदैनन् । यसलाई क्यान्सर म्यामोग्राम वा डाक्टरले शारीरिक परिक्षण गर्दा पत्ता लाग्न सक्छ । यदि लक्षणहरू यस्ता लक्षणहरु देखिन्छन् ।
१. स्तनमा नयाँ गाँठाहरू आउनु वा बाक्लो हुनु, विशेष गरी यदि एउटा मात्र स्तनमा
२. निप्पलमा घाउ, निप्पलको आकारमा परिवर्तन हुनु ।
३. निप्पल डिस्चार्ज आउनु जस्तै, पानी जस्तो पदार्थ आउनु , रगत आउनु ।
४. स्तनको आकार वा आकारमा परिवर्तन हुनु
५. स्तनको छाला डम्पलिंग हुनु
६. कोंखमा ग्रन्र्थिहरुको वृद्धि हुनु ।
७. स्तनमा दाग वा स्तन सुन्निु ।

स्तन क्यान्सरको कारणहरु के के हुन् ?

१. उमेर बढ्दै गएपछी (धेरैजसो स्तन क्यान्सर ५५ वर्ष भन्दा माथिका महिलालाई हुन्छ) ।
२. पारिवारिक इतिहास ।
३. हर्मोनको गड्बडी ।
४. अधिक तौल हुनु ।
५. शारीरिक गतिविधि प्रयाप्त छैन भने ।
६. चुरोट पिउने बानि ।
७. वंशानुगत कारण ।

कसरी पहिचान गरिन्छ ?

१. शारीरिक परीक्षण : यदि तपाईंले स्तन परिवर्तनहरू देख्नुभयो वा म्यामोग्रामले केही शंकास्पद देखायो भने, तपाईंको डाक्टरले शारीरिक जाँच गर्नेछ, स्तन र लिम्फ नोडहरू तपाईंको कलरको हड्डीको माथि र हात माथि जाँच गर्नेछ ।

२. म्यामोग्राम : म्यामोग्राम एक कम–डोज एक्स–रे हो जसले शारीरिक परीक्षणको क्रममा महसुस गर्न नसकिने परिवर्तनहरू फेला पार्न सक्छ ।
३. अल्ट्रासाउन्ड : यदि म्यामोग्रामले स्तन परिवर्तनहरू लिन्छ भने तपाइँसँग अल्ट्रासाउन्ड हुन सक्छ । यो तपाईंको स्तनको तस्विर बनाउन साउन्डवेभहरू प्रयोग गरेर पीडारहित स्क्यान हो।
४. बायोप्सी : यदि स्तन क्यान्सरको शंका छ भने, डाक्टरले माइक्रोस्कोप मुनि पैथोलोजिस्टद्वारा जाँचको लागि स्तनको केही तन्तुहरू हटाउँछन् ।

यदी कसैलाई स्तन क्यान्सर भएको थाहा पाएपछि, उ निराश, चिन्तित वा अन्योल महसुस गर्न सक्नुहुन्छ । यी सामान्य प्रतिक्रियाहरू हुन् तथापी स्तन क्यान्सरका भिन्न उपचार पद्धतीहरु छन् । त्यसैले यसमा आत्तिनु दुखी हुनुहुदैन क्यान्सर रोग बिशेषज्ञसंग संल्लाह गरी उपचारमा अगाडी बढ्नुपर्छ ।

प्रकाशित समय : २०:२४ बजे