नेपालीहरुको महान चाड बडा दसैंको आज छैटौं दिन । षष्ठी अर्थात् छैटौं दिन कात्यायनी देवीको पूजा–आराधाना गरिँदै छ ।

नवरात्रको छैठौं दिन घर–घरमा कात्यायनी माताको देवीको पूजा गरिँदैछ । कात्यायनी भगवतीको पूजा गरे रोग, शोक, भय, दुःख, दरिद्र जस्ता संकट नाश हुने धार्मिक विश्वास छ ।

आज पनि बिहानैदेखि देशका विभिन्न शक्तिपीठमा दर्शनार्थीको घुइँचो लागेको छ । उपत्यकाको गुह्येश्वरी, दक्षिणकाली, कालिकास्थान, मैतीदेवी, इन्द्रायणी, तलेजु भवानी, विजेश्वरी, शोभा भगवती, नक्साल भगवती, भद्रकालीलगायत देशभरका शक्तिपीठमा कात्यायनी देवीको पूजा–आराधना गरिँदै छ ।

देवी कात्यायनीलाई पार्वतीको सौर्य अवतारको रुपमा समेत लिने गरिन्छ । सिंहमा चढेर देवी कात्यायनीले दानवको वध गरेको देवीभागवत ग्रन्थमा उल्लेख छ ।

आकर्षण सुन्दरताका साथै मनले चाहेको व्यक्ति प्राप्तिका लागि समेत कात्यायनी माताको पूजा आराधना गर्नुपर्छ भन्ने जनमानसमा विश्वास छ । अविवाहित व्यक्तिले विवाहमा बाधा अवरोध परेको खण्डमा मह चढाएर कात्यायनी देवीको पूजा–आराधना गरो कार्यसिद्धि हुने विश्वास छ ।

कात्यायनी देवीलाई सहसको प्रतीक मानिन्छ । यज्ञयज्ञादि दान लगायतका पुण्यकर्म तथा शुभकार्य गर्दा आसुरीवृतिका राक्षसहरुबाट हुने विघ्न बाधा रोक्न कात्यायनीको आगमन भएको हिन्दु धर्मग्रन्थहरुमा उल्लेख छ । देवकार्य सिद्ध गर्न स्वयंम कात्यायन ऋषिको आश्रममा पैदा भएकी र ऋषिले पुत्रीका रुपमा स्वीकार गरेको विश्वास छ ।

माता कात्यायनीको वर्ण सुन्तला रङको रहेको शास्त्रमा वर्णन गरिएको छ । उनले हातमा चम्किलो खड्ग धारण गरेकी छन् । यो शस्त्रलाई चन्द्रहास खड्ग भनिन्छ ।

दसैंमा नौ दिनसम्म शक्तिपीठ तथा दशैंघरमा पूजा अर्चना सहित दूर्गा भगवतीको स्तोत्र पाठ गरिन्छ । पहिलो दिन शैल्यपुत्री, दोस्रो दिन ब्रम्हचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुस्माण्डा, पाँचौ दिन स्कन्द माता, छैठौं दिन कात्यायनी, सातौं दिन कालरात्री, आठौं दिन महागौरी र नवौं दिन सिद्धिदात्री देवीको पूजा गरी दशैंमा शक्ति पूजा गर्ने प्रचलन रहिआएको छ ।