काठमाडौं । नेपालको इतिहासमा असोज ९ गतेसँग जोडिएका केही महत्वपूर्ण र उल्लेखनीय घटना छन्। तीमध्ये पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यका विजय हासिल गरेको दिनलाई प्रमुख ऐतिहासिक घटनाका रूपमा लिइन्छ।

काठमाडौं उपत्यका विजय — वि.सं. १८२५

पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं. १८२५ असोज ९ गते काठमाडौं (कान्तिपुर) माथि विजय हासिल गरेका थिए। त्यसै दिन गोरखाली सेनाले ललितपुर (पाटन) माथि पनि अधिकार जमाएको थियो।

कान्तिपुरका राजा जयप्रकाश मल्ल काठमाडौंमा गोरखाली सेनाको प्रवेशपछि ललितपुरतर्फ भागेका थिए। तर, गोरखाली सेनाले असोज ९ गते नै ललितपुरलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएपछि त्यहाँका राजा तेजनरसिंह मल्ल र जयप्रकाश मल्ल भक्तपुरतर्फ शरण लिन पुगेका थिए।

काठमाडौं उपत्यका विजयको यो घटना नेपालको एकीकरण अभियानमा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा लिइन्छ।

नेपाल–चीनबीच वेत्रावती सन्धि — वि.सं. १८४९ असोज ९

वि.सं. १८४९ असोज ९ गते नेपाल, भोट (तिब्बत) र चीनबीच भएको युद्धको समापनपछि नुवाकोटको वेत्रावतीमा नेपाल र चीनबीच ऐतिहासिक वेत्रावती सन्धि भएको थियो। यो सन्धि २६ सेप्टेम्बर १७९२ मा भएको उल्लेख पाइन्छ।

सन्धिले नेपाल र तिब्बत/चीनबीचको सीमा तथा व्यापारिक सम्बन्धलाई दीर्घकालीन रूपमा व्यवस्थित गर्ने आधार तयार गरेको थियो।

इन्द्रजात्रासँग जोडिएको ऐतिहासिक घटना

नेपाल एकीकरणका क्रममा काठमाडौं उपत्यकामा गोरखाली सेनाले इन्द्रजात्राको समयमा आक्रमण गरी विजय हासिल गरेको इतिहाससँग असोज ९ गतेको घटना पनि जोडिएको छ।

काठमाडौं उपत्यकाको तत्कालीन राजनीतिक तथा सांस्कृतिक परिवेशमा इन्द्रजात्राको विशेष महत्त्व थियो। यही पर्वका क्रममा गोरखाली सेनाले कान्तिपुरमाथि विजय हासिल गरेपछि नेपालको एकीकरण अभियानले महत्वपूर्ण सफलता प्राप्त गरेको थियो।

प्रकाशित समय : ०७:०४ बजे