गत मंसिर २६ मा ललितपुरको सातदोबाटोमा हरिप्रसाद ढकालको नाममा रहेको एनआइसी एसिया बैंकको मोबाइल बैंकिङ एप ह्याक गरी रकम चोरी भएको घटनाले सबै मोबाइल एप प्रयोगकर्तालाई त्रसित बनाएको छ ।

प्रविधिको विकाससँगै यसको दुरुपयोग गरी ठगी गरेका समाचार पनि समय-समयमा आइरहन्छन् । ह्याकरले विभिन्न प्रलोभनसहितका प्रस्ताव गर्दै सामाजिक सञ्जालमार्फत पठाउने लिंकमा अन्जानमै हुने एकै क्लिकका भरमा व्यक्तिगत मोबाइलमा ह्याकरले सहजै पहुँच स्थापित गर्न सक्छन् । जसले गर्दा व्यक्तिको बैंक खातासम्म अनधिकृत पहुँच स्थापित गरी खातामा भएको रकम सहजै निकाल्न सक्छन् ।

पछिल्लो बढ्दो डिजिटल प्रविधिको प्रयोगसँगै पछिल्लो समय अपराध र चोरी नियन्त्रणमा नयाँ चुनौती थपिएको छ । समय समयमा भइरहने यस्ता घटनाले मोबाइल बैंकिङ प्रयोगकर्तामाथि जोखिम उत्पन्न भएको छ । व्यक्तिको मोबाइल नम्बरका आधारमा सञ्चालन हुने मोबाइल बैंकिङ एपमाथि ह्याकरले विभिन्न उपायको उपयोग गरी सहजै पहुँच जमाउन सक्ने हुँदा बैंक खातामा भएको रकम जुनसुकै बेला हराउनसक्ने अवस्था छ ।

उपत्यका अपराध अनुसन्धान महाशाखाका एसपी कृष्ण कोइरालाका अनुसार पछिल्लो सात महिनामा महाशाखामा मात्रै आठ सयभन्दा बढी यस्ता ठगीका उजुरी परेका छन् । ;यो हाम्रो महाशाखाको मात्रै तथ्यांक हो, केन्द्रीय ब्यूरो र काठमाडौंमा दर्ता भएका अझ धेरै छन्,’ उनले भने, ‘सामाजिक सञ्जालमार्फत ठगिनेको संख्या पनि उत्तिकै छ ।’

बैंकिङ क्षेत्रमा डिजिटल सुरक्षा यो दशककै जटिल समस्या बनेको उनको भनाइ छ । पाँच वर्षअघि अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ)ले सार्वजनिक गरेको एक प्रतिवेदनमा हरेक वर्ष विश्वभरका बैंकले एक खर्ब डलर साइबर हमलामा गुमाउने गरेको उल्लेख गरेको थियो ।

२०७६ भदौ १४ मा चिनियाँ ह्याकरले नेपालका एटीएम ह्याक गरी करिब तीन करोड ५८ लाख रूपैयाँ चोरी गरेका थिए । चोरीका क्रममा नबिल बैंकका सुरक्षागार्डको चलाखीले केही अपराधी समातिएका थिए । सो घटनामा पाँच चिनियाँ नागरिक र एक चिनियाँ मूलका फ्रान्सेली नागरिकलाई प्रहरीले पक्राउ गर्‍यो ।

उक्त चोरीमा संलग्न भएका नेपाल आएका दुई जना र भारतबाट पैसा निकाल्ने अन्य व्यक्तिहरु अनुसन्धानको घेरामा आउन सकेका छैनन् । तत्कालीन समयमा प्रभु बैंकको खाताबाट दुई करोड ४५ लाख, ग्लोबल आईएमईको खाताबाट ४६ लाख, सनराइज बैंकको खाताबाट २५ लाख, माछापुच्छ्रे बैंकको खाताबाट २१ लाख, एनआइसी एसिया बैंकको खाताबाट १७ लाख र सिटिजन्स बैंकको खाताबाट तीन लाख ४५ हजार निकालिएको थियो ।

पछिल्लो समय भइरहेको बढ्दो क्रममा रहेको डिजिटल ठगी र अपराधबाट बच्नका लागि साइबर सुरक्षासम्बन्धी जनचेतना नै आवश्यक भएको क्यान महासंघका अध्यक्ष रञ्जित पोद्दारको भनाइ छ । ‘दिनानुदिन प्रविधिको विकास र प्रयोग बढ्दै गइरहेको छ, ह्याकरले जतिपनि अपराध र चोरी गरेका छन् । ती सबै सफ्टवेयरमार्फत सर्भरमा पहुँच पुर्‍याएर गरिएको छ,’ उनले भने, ‘कुनै पनि सफ्टवेयर प्रयोग गर्नुअघि यो कति सुरक्षित छ र उपयुक्त छ, राम्रो र नराम्रो कुरा के छन् भन्ने थाहा पाउनुपर्छ ।’

प्रकाशित समय : १६:३४ बजे