भोयाजर १ मार्फत एलियनलाई नासाको सन्देश: ‘गोल्डेन रेकर्ड’मा के छ ?
वि.सं.२०८३ मंसिर ४ शुक्रवार १०:२६
shares

काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाद्वारा प्रक्षेपण गरिएको रोबोटिक अन्तरिक्ष यान ‘भ्वायेजर १’ ले एक महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको छ । यो मानव निर्मित सबैभन्दा टाढाको वस्तु बनेको छ।
नोभेम्बर १८ मा यो पृथ्वीबाट ‘एक प्रकाश-दिन’ अर्थात् २५.९ अर्ब किलोमिटरको दूरीमा पुग्यो। पृथ्वीबाट यो दूरी तय गर्न यसलाई ४९ वर्ष, दुई महिना र ११ दिन लागेको छ। ‘एक प्रकाश-दिन’ भन्नाले प्रकाशले प्रतिसेकेन्ड करिब ३,००,००० किलोमिटरको गतिमा २४ घण्टामा पार गर्ने दूरीलाई बुझाउँछ। भ्वायेजर १ अब सौर्यमण्डलबाट बाहिर निस्कने क्रममा छ र यो प्रतिघण्टा ६१,००० किलोमिटरको गतिमा निरन्तर अघि बढिरहेको छ।
के तपाइलाइ थाहा छ, याे राेबोटिक प्रोबले एउटा असामान्य कार्गो बोक्छ। वैज्ञानिक उपकरणहरूसँगै अन्तरिक्ष यानमा पृथ्वीबाट अभिवादन, संगीत, तस्बिरहरू र ध्वनिहरू सहितको सुनले ढाकिएको रेकर्ड छ। यो मानवताको तर्फबाट एक सन्देश हो, जसलाई कुनै दिन बाह्य अन्तरिक्षमा पत्ता लगाउन सकिन्छ र जसले यो आएको ग्रह तथा यसमा बस्ने जीवनको झलक प्रदान गर्दछ।
‘गोल्डेन रेकर्ड’ भनिने १२ इन्चको सुनले ढाकिएको तामाको डिस्क सन् १९७७ मा प्रक्षेपण हुनुभन्दा पहिले भ्वायेजर १ र भ्वायेजर २ दुवैमा राखिएको थियो। यस परियोजनाको उद्देश्य यदि कुनै उन्नत बाह्य सभ्यताले कुनै दिन अन्तरिक्ष यान फेला पारेमा रेकर्डले मानवताको परिचय दिने माध्यम प्रदान गरोस् भन्ने थियो।
नासाको वेबसाइटका अनुसार यस ‘गोल्डेन रेकर्ड’ (सुनौलो रेकर्ड) मा ११५ वटा तस्बिरहरू, प्राकृतिक आवाजहरूको सङ्ग्रह, विश्वका विभिन्न भागका सांगीतिक रचनाहरू र ५५ भाषामा अभिवादन सन्देशहरू समावेश छन्।
यी तस्बिरहरूले पृथ्वी र यहाँका बासिन्दाहरूको दृश्य परिचय दिन्छन्। तस्बिर तथा चित्रहरूमा मानव शरीरको बनावट, डीएनए, शिशुको जन्म, परिवार, जनावर, प्राकृतिक दृश्य, भवनहरू, खाना र दैनिक गतिविधिहरू देखाइएको छ।
यसमा ताजमहल, चीनको पर्खाल (ग्रेट वाल अफ चाइना), सिड्नी ओपेरा हाउस र गोल्डेन गेट ब्रिजका तस्बिरहरू छन्। अन्य तस्बिरहरूमा मानिसहरू काम गरिरहेको, खाना खाइरहेको, नाचिरहेको र प्रकृतिसँग घुलमिल भइरहेको देख्न सकिन्छ।
यस रेकर्डमा समुद्रका छाल, हावा, गर्जन, चराचुरुङ्गी, ह्वेल माछा र अन्य जनावरका आवाजहरू पनि समेटिएका छन्। साथै, यसमा विभिन्न संस्कृति र कालखण्डका सांगीतिक रचनाहरू पनि समावेश छन्।
सांगीतिक सङ्ग्रहमा बाख, बिथोभन र मोजार्टका रचनाहरूका साथै अफ्रिका, एसिया र विश्वका अन्य भागका परम्परागत संगीत समावेश छन्। अमेरिकी संगीतकार चक बेरीको ‘जनी बी. गुड’ गीत पनि यस रेकर्डमा राखिएको छ। यस रेकर्डमा समावेश सांगीतिक रचनाहरूमध्ये ‘जात कहाँ हो’ शीर्षकको शास्त्रीय राग पनि छ, जसलाई प्रख्यात भारतीय गायिका केसरबाई केरकरले प्रस्तुत गरेकी छन्।
यस रेकर्डमा विभिन्न भाषामा दिइएका अभिवादनहरू पनि समेटिएका छन्, जसमा दक्षिण एसियाका विभिन्न भाषा पनि समावेश छन्। यसमा हिन्दी, बंगाली, गुजराती, कन्नड, मराठी, नेपाली, पंजाबी, राजस्थानी, तेलुगु र उर्दु भाषा रहेका छन्।
यसमा १४ पल्सरहरूको स्थिति प्रयोग गरेर हाम्रो सौर्यमण्डलको स्थान देखाउने प्रतीकात्मक नक्सा पनि छ। पल्सरहरू द्रुत गतिमा घुम्ने न्युट्रोन तारा हुन् जसले नियमित विकिरणको पल्स उत्सर्जन गर्छन् र ब्रह्माण्डीय सन्दर्भ बिन्दुको रूपमा काम गर्न सक्छन्। अर्को रेखाचित्रले समय र लम्बाइका एकाइ स्थापना गर्न हाइड्रोजन परमाणुको संक्रमणलाई विश्वव्यापी सन्दर्भको रूपमा प्रयोग गर्दछ।
सुनौलो रेकर्ड कहिल्यै पनि कुनै विशेष गन्तव्यमा पठाइएको परम्परागत सन्देशको रूपमा अभिप्रेरित गरिएको थिएन। भ्वायेजर १ र भ्वायेजर २ आफ्नै प्रक्षेपण मार्गमा यात्रा गरिरहेका छन् र कुनै अर्को सभ्यताले कहिल्यै पत्ता लगाउनेछ भन्ने कुनै ग्यारेन्टी छैन।
यदि कसैले तिनीहरूलाई फेला पारे पनि यसले असाधारण रूपमा लामो समय लिन सक्छ। नासाका अनुसार भ्वायेजर १ लाई अर्को तारा प्रणालीको नजिक पुग्न लगभग ४०,००० वर्ष लाग्नेछ।
त्यतिन्जेल रेकर्ड सिर्जना गर्ने संसार धेरै फरक देखिन सक्छ। भाषाहरू परिवर्तन भएका हुन सक्छन् र डिस्कमा संरक्षित संगीत तथा ध्वनिहरू पृथ्वीको इतिहासको टाढाको अध्यायसँग सम्बन्धित हुन सक्छन्।

























