महोत्तरीको जलेश्वर नगरपालिकास्थित वडा नम्बर १२ मा रहेको नैनही गाउँ यतिबेला झाडापखालाको प्रकोपले अक्रान्त बनेको छ । सोमबार नैनही गाउँ पुग्दा झाडापखालाको बिरामी नरहेको घर पाउन हम्मे हम्मे थियो । ३०० भन्दा बढी परिवार बसाेबास गर्दै अाएकाे नैनहीमा प्रकाेपले भयावह रूप लिएकाे हाे ।

नैनहीमा झाडापखालाको प्रकोपकै कारण दुई सय २८ जना बिरामी परेका छन् । सोही कारण एक बालकको मृत्यु भइसकेको छ । बिरामीहरुको संख्या अझ बढी हुन सक्ने स्थानीयको भनाई छ ।

भदौ २५ देखि नै नैनहीमा झाडापखालाका बिरामी देखा पर्न थालेको स्थानीय बताउँछन् । तर, जिल्ला जनस्वाथ्य कार्यालय, नगरपालिकालगायतका सरोकारवाला निकायले समयमै ध्यान पुर्याउन नसक्दा र स्थानीयलेसमेत पर्याप्त सावधानी नअपनाउँदा झाडापखालाले उग्ररुप लिएको हो । भारतीय सीमा नजिकको नैनहीमा झाडापखालाका बिरामी देखा पर्न थालेपछि उपचारका लागि पनि उनीहरु नजिकको भारतीय बजार सुरसन्ड गए । छिटफूट रुपमा देखिँदा उपचार गराउन सुरसन्ड गए पनि प्रकोपको रुप लिइसकेपछि त्यसले मात्र समस्याको समाधान भएन ।

नैनहीका वडा अध्यक्ष रामतपेश्वर ठाकुर प्रकोप बढ्न थालेपछि मुस्लिम समुदायद्वारा नैनहीमा सञ्चालित मदरसा क्याम्पमा बिरामीलाई राखेर उपचार गराउन थालिएको बताउँछन् । नैनहीमा झण्डै तीन सयको हाराहारीमा मुस्लिम परिवार बसोबास गर्दै आएका छन् । उक्त तीन सय परिवारमै झाडापखालाको प्रकोप देखिएको छ ।

 

चार वर्षीय बालकको मृत्यु
झाडापखालाकै कारण नैनहीमा एक जनाको मृत्यु भइसकेको छ । ४ वर्षीया खुश्बु खातुनको झाडापखालाकै कारण मृत्यु भएको हो । अर्कातर्फ प्रकोपले बीसको उन्नाइस हुने लक्षण देखाएको छैन । अझ यसले महामारीको रुप लिँदै गएको देखिन्छ ।

 

उपचारमा टोली खटियो
प्रकोप बढ्दै गएपछि चिकित्सक टोली पनि त्यसलाई नियन्त्रणमा लिन खटिएको छ । तर, त्यसले प्रभाव पार्न सकेको देखिँदैन । डा. सुवोध मिश्राको नेतृत्वमा १५ सदस्यीय चिकित्सकको टोली २४ सै घण्टा बिरामीको उपचारमा सलग्न छ । सोमबार दिउँसो १२ बजेसम्म यस क्याम्पबाट २ सय २८ जनाको उपचार गरिएको छ । १८ जनालाई थप उपचारका लागि जलेश्वरस्थित जिल्ला अस्पताल रेफर गरिएको छ भने ५० जना बिरामीलाई स्लाइन पानी चढाइएको उपचारमा संलग्न डा. मिश्राले बताए ।

 

के भन्छन् स्थानियबासी ?
नैनही गाउँ भारतीय सिमासँग जोडिएको छ । सीमामात्र होइन नैनहीका बासिन्दाको दैनिकी पनि भारतसँगै जोडिएको छ । उनीहरुका प्रशासनिकबाहेकका कामकाज भारतसँगै जोडिएको छ । घरायासीदेखि अन्य सामानको किनमेल गर्न पनि उनीहरु सुरसन्ड जान्छन् । अर्थात् उनीहरुको दैनिकी भारतीय बजारसँग जोडिएको छ । यो एकतर्फी मात्र छैन भारतीयहरुको पनि नैनहीमा आवत जावत हुन्छ ।

स्थानीयका अनुसार भदौ २५ गते तिर गाउँमा भारतीय बजार सुरसण्डबाट एक भारतीय माछा ब्यापारी माछा विक्रि गर्न नैनही आएका थिए । उनले राखेको माछाको भाउ आश्चर्यजनक छ, ३ किलोको एक सय रुपैयाँ । यो चलन चल्तीको बजारभाउभन्दा सस्तो हो । स्थानीय राजु यादवका अनुसार माछा बेच्न आएका ती व्यापारीले नेपाली १०० रुपैयाँमा ३ किलो माछा बेचेर गएका थिए ।

विषादीयुक्त धानखेतबाट संकलन गरिएको आशंका गरिएको ती माछा खाएपछि स्थानीयमा झाडापखालाको प्रकोप देखिएको नैनहीका वाडा अध्यक्ष रामतपेश्वर ठाकुरले बताए । फोहोर, कुहिएको माछा खाएकाले झाडापखाला लागेको हुन सक्ने अनुमान जलेश्वर नगरपालिकाका प्रमुख रामशंकर मिश्राको पनि छ । तर, काठमाडौंबाट आएका चिकित्सक टोलीले बिरामीको दिशा, पिसाव, रगत र खानेपानीको सेम्पल जाँचका लागि लगेकाले सोको रिपाेर्ट आएपछि थप जानकारी प्राप्त हुने प्रमुख मिश्रले बताए ।

हाल नगरपालिकाले बिरामीको स्वास्थ्य चेकजाँचको लागि एमबिबिएस डाक्टरको नेतृत्वमा १५ सदस्यीय टोली खटाएको मेयर मिश्रले न्युज कारोबारलाई बताए । औषधि अभावले बिरामीको स्वास्थ्य उपचारमा समस्या नहुने उनको भनाई छ ।

 

प्रकोप देखिएको गाउँ, टोल तथा घरसमेत दुर्गन्धित
सोमबार जनकपुरबाट चिकित्सकको टोलीसहित सरसफाई अभियान्ताहरु नैनही गाउँ पुग्दा स्थानियबासिन्दाहरुको घर, आगँन निकै दुर्गन्धित रहेको पाइएको छ । ३ सय घरपरिवार मुस्लिमहरुको बसोबास भएको नैनहीमा खाना पकाउने (भान्छा कोठा), सुत्नेकोठा, खानेपानी, नुहाउने र भाडा माझ्ने पोखरी निकै दुर्गन्धित देखिएको छ ।

जनकपुरबाट गरिब असहाय मञ्चका अध्यक्ष बैधनाथ साह र दिपक ठाकुरको नेतृत्वमा गएका टोली झाडापखाला प्रभावितको घर–घरमा पुगेर सरसफाइ गर्दै सरसफाइको महत्व र सरसफाइको फाइदाबारे जनचेतना फैलाएका थिए ।

सरसफाई टोली गाउँमा पुग्दा स्थानीयको खाने पकाउनेदेखि लिएर सुत्ने, नुहाउने पोखरी र भाडा माझ्नेसम्मको स्थल फोहोरले भरिएको थियो । अधिकांश घरमा चर्पी भए पनि अधिकांश मान्छे शौच गर्न बाहिर सडक पेटीमै आउने गरेको स्थानीय नैनही युवा सेवा समितिका सचिव चन्दन कुमार झाले बताए । सडकपेटीमै दिसापिसाव गर्ने गरेकाले आफूहरुले वाडा कार्यालयको समन्वयमा ६ जना स्वयमसेवक परिचालन गरेको तर पनि सरसफाईमा स्थानीयलाई बुझाउन नसकेको उनको भनाई छ ।

स्थानियबासिन्दाहरुको घर-घरमा खानेपानीको ट्युबवेल छ तर निकै दुर्गन्धित फोहोर पानी भएको पोखरीमा आएर नुहाउने गरेका छन् । उक्त पोखरीको पानिमा नुहाउन त के छुन पनि नहुने खालको रहेको सरसफाई अभियानसँगै जनकपुर अञ्चल अस्पतालबाट गएका डा. सुधीर यादव र डा. दीपेन्द्र मेहताले बताए । गाउँमा फोहोरले दुर्गन्धित भइरहँदा नाला व्यवस्थापनसमेत नभएर नालाको पानि जमेकाले अर्काे समस्या पनि देखिएको छ ।

 

घर-घरमा छाडा कुखुरापालनले फोहोर
झाडापखाला प्रभावित मुस्लिम समुदायको अधिकांश घरमा छाडा रुपमा कुखुरा पालन गरिएको छ । घर-घरमा अवस्थित तवरले गरिएको कुखुरा पालनले थप समस्या निम्त्याएको छ । फोहोर बस्ती र नालामा कुखुरा जाने र सो कुखुराहरु सुत्ने कोठादेखि लिएर भान्छा कोठा र खाना खाने भाडोमा गएर बस्ने तथा अन्न, दाल भात खाइरहेको देखिएकाले कुखुरालेसमेत झाडापखालाको महामारी गाउँभरी नै फैलिएको हुन सक्ने जलेश्वर नगरपालिकाका प्रमुख रामशंकर मिश्रले बताए ।

आफूहरुले गाउँका स्थानियबासिन्दाहरुलाई व्यवस्थित रुपमा कुखुरा पालन गर्न उनीहरुले माग गरे बमोजिम व्यवस्थित खोर बनाउन तयार रहेको नगरप्रमुख मिश्रले बताए । अवस्थित रुपमा कुखुरा पालन नगर्न आग्रह गरेको उनको भनाई छ । मिश्र भन्छन्, ‘गाउँभरी नै फैलिँदै गएको झाडापखालाको एक कारण अवस्थित कुखुरा पालन पनि हो जस्तो मलाई लागेको छ ।’

 

झाडापखाला नियन्त्रण गर्न अझै समय लाग्ने
उता उपचारमा सम्लग्न चिकित्सकहरुले भने झाडापखालाको प्रकोप नियन्त्रणमा लिन समय लाग्ने बताएका छन् । भदौ २५ गतेदेखि नै बिरामी देखिएको नैनही गाउँमा झाडापखालाका बिरामीको नियन्त्रण गर्न अझै समय लाग्ने उपचारमा सलग्न डा. सन्तोष यादवले बताए ।

क्याम्पमा भर्ना भएकामध्ये असोज २ गते २२ पुरुष र १९ महिला गरि ४१ जना, असोज ३ गते १८ पुरुष, १९ महिलासहित ३७ जना, असोज ४ गते १७ पुरुष र १७ महिला गरि ३४ जनालाई उपचार गरि घर फर्काइएको उनले बताए । त्यस्तै असोज ५ गते २१ जना पुरुष, २७ जना महिला, ६ गते ११ पुरुष १५ महिला, असोज ७ गते १८ पुरुष र २० महिलाको सफल उपचार गरिएको उपचारमा सम्लग्न डा. सुवोध मिश्राले बताए ।

डा. मिश्राले अहिले पनि दैनिक मान्छेहरु झाडापखालाका बिरामी भई क्याम्पमा उपचारका लागि आउदै गरेकाले पूर्ण रुपमा नियन्त्रण गर्न हप्तौं लाग्ने बताए । उनले भने, ‘क्याम्पमा आएपछि अहिलेसम्म एक जना बाहेक सवैलाई बचाउन सफल भएका छौं ।

प्रकाशित समय : ००:०१ बजे