भारतको रक्षा निर्यात गत आर्थिक वर्षमा चार अर्ब डलरभन्दा बढी पुगेको छ । यो देशको स्वदेशी हतियार उत्पादन र निर्यातमा एक नयाँ माइलस्टोनको सङ्केत हो । रक्षा मन्त्रालयले बिहीबार जारी गरेको तथ्याङ्क अनुसार सन् २०२४ देखि निर्यातमा ६० प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि भएको छ । यसले भारतलाई दक्षिण एसियामा प्रमुख हतियार उत्पादक र निर्यातकका रूपमा स्थापित गर्ने दिशामा अघि बढाएको देखाउँछ ।

रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले भने, “भारत विश्वव्यापी रक्षा उत्पादन केन्द्र बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ । यो निर्यातको ठूलो उछाल हाम्रो स्वदेशी क्षमता र उन्नत उत्पादन शक्तिप्रति अन्तर्राष्ट्रिय विश्वासको प्रतिबिम्ब हो ।” आर्थिक वर्ष २०२५–२६ मा निर्यात तीन खर्ब ८४ अर्ब २४ करोड भारतीय रुपैयाँ (चार अर्ब १५ करोड डलर) मा पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

सरकारी कम्पनीहरूले निर्यातको करिब ५५ प्रतिशत उत्पादन गरेका थिए भने बाँकी निजी कम्पनीहरूले योगदान पु-याएका थिए । भारतले १०० भन्दा बढी देशमा रक्षा उपकरण निर्यात गर्दै आएको छ, संयुक्त राज्य अमेरिका, फ्रान्स र आर्मेनिया शीर्ष ग्राहकहरू हुन् । निर्यातमा ढुवानी मिसाइल, डुङ्गा, तोपखाना, राडार प्रणाली, रकेट लन्चर र इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरू समावेश छन् ।

यद्यपि, भारत अझै मुख्य रूपमा हतियारको ठूलो उपभोक्ता हो र विश्वव्यापी रूपमा निर्यातमा सानो खेलाडी बनेको छ । यस वर्षको सुरुमा नयाँदिल्लीले आफ्नो रक्षा क्षेत्रमा ८५ अर्ब डलरको वृद्धिको योजना घोषणा गरेको थियो । पछिल्लो समय पाकिस्तानसँग चार दिने द्वन्द्वपछि रक्षा खर्चमा वृद्धि भएको थियो । उक्त द्वन्द्वमा कम्तीमा ७० जनाको मृत्यु र दुवै पक्षले ड्रोन तथा तीव्र मिसाइल प्रयोग गरेको देखिएको थियो ।

स्टकहोम इन्टरनेसनल पिस रिसर्च इन्स्टिच्युटका अनुसार, भारतको हतियार खरिद विश्वव्यापी आयातको करिब आठ प्रतिशतमा सीमित छ, तर निर्यातको बढ्दो प्रवृत्तिले देशको आत्मनिर्भर रक्षा इकोसिस्टम र विश्वव्यापी विश्वास दुवैलाई मजबुत बनाएको देखाउँछ ।

प्रकाशित समय : १४:५८ बजे