राष्ट्र बैंकले सहकारीका लागि छुट्टै विशिष्टिकृत नियामक निकाय स्थापना गरी नियमन गर्ने तयारी थालेको छ ।

पछिल्लो समय सहकारीका कारण नेपालमा आर्थिक ठगिका घटना बढे पछि राष्ट्र बैंकले सहकारीलाई विशिष्टिकृत नियामक निकाय बनाएर नियन्त्रण गर्न लागेको हो ।

केन्द्रीय बैंकले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ मा यस्तो व्यवस्था गर्न लागेको पाइएको छ ।

सरकारको बजेटमा उल्लेख भए बमोजिम बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाको प्रभावकारी नियमन तथा सुपरिवेक्षणका लागि छुट्टै विशिष्टिकृत नियामक निकाय स्थापना गर्न आवश्यक सहजीकरण गरिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

मौद्रिक नीति तथा आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ को नेपाल सरकारको बजेटमा उल्लेख भए बमोजिम बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाको प्रभावकारी नियमन तथा सुपरिवेक्षणका लागि छुट्टै विशिष्टिकृत नियामक निकाय स्थापना गर्न आवश्यक सहजीकरण राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार एउटा सहकारीले ४० अर्ब रुपैयाँ ठगि गरेर भागेको सूचना आएको छ । यस्ता समस्यालाई प्रहरीले नियम गदै आएको बैंकको भनाइ छ ।

पछिल्लो समय देशभरका सहकारी संकटमा छन् । अधिकांश सहकारी संस्थाहरू बचतकर्ताको रकम फिर्ता गर्न सकिरहेका छैनन् । यस्तो अवस्थामा राष्ट्र बैंकले सहकारी नियमन गर्नुपर्ने आवाज उठ्दै आएको थियो ।

मौद्रिक नीतिबाट राष्ट्र बैंकले नीतिगत दर घटाएको छ भने बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अनिवार्य नगद अनुपात र वैधानिक तरलता अनुपातलाई यथावत राखेको छ । त्यस्तै, बैंकदर यथावत राखिएको छ भने निक्षेप सङ्कलनको बोलकबोल दरलाई घटाइएको छ । साथै सहकारीलाई पनि बैंक तथा लघुवित्त सस्थाकै दायरामा ल्याउन तयारी बैंक छ ।

पछिल्लो अवस्था हेर्दा सहकारीको बढ्दो विकृत्ति रोक्न पनि छुट्टै नियम निकाय आवश्यक रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकको गभर्नरमा महाप्रसाद अधिकारीले सार्वजनिक कार्यक्रममा बोल्दै आएका छन् । सहकारी पनि आर्थिक क्षेत्रको एउटा महत्वपुर्ण पाटो भएका कारण सरकारले निगमन गरी नियन्त्रण गर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनले औल्याएका छन् ।

राष्ट्र बैंकले बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाको प्रभावकारी नियमन तथा सुपरिवेक्षणका लागि छुट्टै विशिष्टिकृत नियामक निकाय स्थापना गर्न आवश्यक सहजीकरण गर्नुपर्ने देखिएको नेपाल राष्ट्र बैंकले जनाउँदै आएका छन् ।

ठगिका कारण आन्दोलन

आर्थिक ठगिमा परेको भन्दै सहकारी पीडितहरु लामो समयदेखि आन्दोलित छन् । पीडितका केही समूहहरु अहिले पनि माईतीघरमा आन्दोलनरत छन् ।

देशका विभिन्न जिल्लाका सहकारी पीडितहरू काठमाडौंमा सडकमै सुतिरहेका छन् । न्याय माग्दै विरोध प्रदर्शन गरी रहेका पिडित माइतीघरमा सडकमै खाएर सडकमै सुत्दै आएका छन् ।

सहकारी ठगि गरेर भागेपछि घरवार गुमाएका पीडितहरु न्याय नपाएसम्म काठमाडौं नछोडने भन्दै दैनिक आन्दोलन गरिरहेका छन् ।

गत आर्थिक वर्षमा सहकारी संस्थाले ठगि गरेको भन्दै ३ हजारभन्दा पीडितले उजुरी गरेको सहकारी विभागले जनाएको छ । यो आर्थिक वर्षमा २०–३० अर्ब विगो दाबीसहितको उजुरी परेको विभागले जनाएको छ ।

अघिल्लो आवको ७ अर्ब ३९ करोड ३५ लाख २९ हजार रुपैयाँ बराबरको बिगो दावी सहित मुद्दा दर्ता भएको थियो ।

आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा ५ वटा मुद्दा दर्ता भएको थियो । सो आवमा १ करोड १२ लाख ६४ हजार रुपैयाँ बराबरको बिगो दावी सहित प्रहरीले ७ जना व्यक्तिलाई पक्राउ गरेको थियो । पक्राउ पर्ने व्यक्तिमध्ये ६ जना पुरुष थिए भने १ जना महिला रहेको थियो ।

यस्तै, आव २०७५÷७६ मा ६ वटा मुद्दा दर्ता भएको थियो । सो आवमा कुल ७६ लाख ५४ हजार ९३० बिगो दावीसहित ६ जना पुरुष र २ जना महिला गरि कुल आठ जना व्यक्ति पक्राउ गरेका थिए ।

यसैगरी, आर्थिक वर्ष २०७६÷७७ मा २६ करोड १२ लाख १८ हजार रुपैयाँ बिगो दावी माग सहित आठ वटा मुद्दा दर्ता भएको विभागको तथ्यांकमा छ । सो घटनामामा १३ जना व्यक्ति पक्राउ गरेका थिए । पक्राउ पर्नेमध्ये ९ जना पुरुष र ४ जना महिला थिए ।

आर्थिक वर्ष २०७७÷७८ मा भने सबैभन्दा धेरै अर्थात ७७ जना सहकारी ठगी मुद्दामा पक्राउ गरेका थिए । यो आवमा कुल १ अर्ब ११ करोड ४५ लाख १२ हजार रुपैयाँ बराबरको बिगो माग दावी सहित २० वटा मुद्दा दर्ता भएको थियो । गत आव २०७८÷७९ मा भने कुल ४७ जना सहकारी ठगी मुद्दामा पक्राउ गरेका थिए । सो आवमा सहकारी ठगी सम्वन्धी १५ वटा मुद्दा दर्ता भएको विभागको तथ्यांकमा छ ।

गत आवमा सिभिल सहकारीका अध्यक्ष इच्छाराज तामाङले बचतकर्ताको अर्बौ पैसा हिनामिना गरेको मुद्दा गत आवमा दर्ता भएको थियो ।

उनी विरुद्ध ७ अर्ब रुपैयाँ भन्दा बढी बिगो सहित मुद्दा दर्ता भएको थियो, त्यसले गर्दा गत आवमा यस्तो रकम बढी हुन गएको थियो । गत आवमा प्रहरी सहकारी ठगी मुद्दामा ठुलो ठगि प्रकरणका ५५ जनालाई पक्राउ गरेको थियो ।

पछिल्लो समय सहकारी ठगीको घटना बेग्रल्ती बढ्दै गएको छ । आर्थिक संकटका कारण यस्तो ठगीको घटना बढेको सहकारी विभागले जनाएको छ ।

साथै, पछिल्लो समय देखिएको तरलता अभावको समस्या सहकारीहरुमा पनि देखिएको छ । सहकारीहरुले बचतकर्ताको पैसा फिर्ता गर्न सकेका छैनन् । सहकारीका संचालकहरुमा बढी महत्वकांक्षा हुँदा पनि ठगी बढ्दै गएको पनि विभागले औल्याएको छ ।

प्रकाशित समय : १३:३३ बजे