रिपब्लिकनहरुले ‘हाउट हाउस’मात्रै कब्जा गरेका छैनन्, अमेरिकी संसद सिनेटमा समेत जबरजस्त बहुमत हासिल गर्दै डेमोक्र्याटहरुलाई पाखा लगाएका छन् । अनेक मुद्दा मामिला र विवादबाट गुज्रिएर चुनाव प्रचारका क्रममा कान नै उडेपनि गोलीको शिकार बन्नबाट बचेका ट्रम्पले अन्ततः विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली राष्ट्रपतिको रुपमा पुनरागमन गरेका छन् । अमेरिकी जनताले ट्रम्पमाथि नै विश्वास गरेपछि कमला ह्यारिस पछारिइन् । त्यसका खास केही कारणहरु छन्, जसलाई हामी श्रृंखलाबद्ध तरिकाले प्रस्तुत गर्दैछौं ।

कारण नम्बर एक : जो बाइडेनको फितलो कार्यकाल

बुढा र बिरामी राष्ट्रपति जो बाइडेन । जसको कार्यकालमा अर्थतन्त्र थलियो, महंगी आकासियो र कानुन निर्माणमा ढिलासुस्ती भयो । सुरुमा चुनावी रेसमा आफै उत्रिए । हार्ने मूल्यांकनपछि कमला ह्यारिसलाई अघि सार्दै उम्मेदवार बनाए । जबकि सर्वेक्षणले पूर्वराष्ट्रपति बाराक ओबामाकी पत्नी मिशेल ओबामालाई उम्मेदवार बनाउँदा जित निकाल्ने प्रक्षेपण गरेका थिए । यसर्थ ट्रम्पको जितमा बाइडेनको औसत कार्यकाल नै कारण बन्यो ।

कारण नम्बर २ : एलन मस्कसहितका धनाढ्यहरुको समर्थन

ट्वीटरले डोनाल्ड ट्रम्पको एकाउन्ट नै डिलिट गरेपछि एलन मस्कले त्यही ट्वीटर नै किनेर एक्स बनाएका थिए । जो अहिले ट्रम्पकै प्रमुख आर्थिक दाताका रुपमा उभिए । ट्रम्पलाई गरेको आर्थिक सहयोगकै कारण उनीले मुद्दा खेपेर अदालतको कठघरामा समेत उभिनुपर्‍यो । धनाड्यहरुले यसरी साथ दिएपछि यसैपनि व्यापारी रहेका ट्रम्पलाई चुनाव जित्न सहज भयो । जितपछि ट्रम्पले एलन मस्कलाई रिपब्लिकनका ‘नयाँ स्टार’ भनेका छन् ।

कारण नम्बर ३ : कमला ह्यारिस

महिलालाई पटकपटक अमेरिकाले अस्वीकार गरेको विगत छ । हिलारी क्लिन्टनको हारदेखि कमलासम्मै आईपुग्दा अमेरिकामा महिला अनुमोदित हुन सकेनन् । अहिलेसम्मका ४७ मध्ये एकजना पनि महिला राष्ट्रपति बनेका छैनन् । ६० औं राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा विश्व हाँक्ने संकल्पसहित चुनावमा होमिएका ह्यारिसलाई अमेरिकी नागरिकले साँचो बुझाउन चाहेनन् । उनले उठाएका महिला र प्रजजन अधिकारसम्बन्धीका एजेन्डाहरुमा महिलाहरुको ऐक्यवद्धता भएपनि मतमा परिणत हुन सकेन । त्यतिमात्रै नभएर आप्रवासी नै भएपनि आप्रवासीहरुकै मत पाउन सकिनन् । त्यसमध्ये पनि भारतीय मुलका आप्रवासीको मतसमेत ह्यारिसको पक्षमा देखिएन ।

कारण नम्बर ४ : विश्वमा भइरहेका युद्ध र ट्रम्पले गरेको युद्ध रोक्ने घोषणा

अहिले रुस र युक्रेनबीच युद्ध चलिरहेको छ । रुसलाई हराउन अमेरिकी नागरिकले कर तिरेको पैसा पटकपटक युक्रेनमाथि खर्च गरेपछि असन्तुष्ट चुलिएको थियो । इजरायल र हमाससहित मध्यपूर्वको युद्धमा इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामीन नेतान्याहूलाई च्यापेर हतियारदेखि ठूलो धनराशी खर्च भएपछि खस्किँएको अर्थतन्त्रमा असर गरेको थियो । जसको अमेरिकीहरुले पटकपटक विरोध गरे । तर पनि युद्ध चर्काएर उपलब्धी हासिल गर्न नसकेपछि त्यसको असर चुनावमा देखियो । तर यहिबेला ट्रम्पले आफुले जिते चलिरहेका युद्ध रोक्ने र कमलाले जिते तेस्रो विश्वयुद्ध हुने दाबी नै गरेपछि जित्न सहज भयो ।

कारण नम्बर ५ : विश्वका शक्तिशाली नेताहरुको समर्थन

ट्रम्पलाई विश्वका महाशक्ति राष्ट्रका शक्तिशाली नेताहरुको मौन समर्थन देखियो । जहाँ रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनदेखि चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र उत्तर कोरियाका किमजोङ उनको मात्रै होइन, कि भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको समेत मौन समर्थन देखियो । जहाँ भारतीय आप्रवासीको मत तान्न ट्रम्पले मोदी कोट लगाउनेदेखि भारतीयसँग आफ्नो सामिप्यता रहेको जिकिर समेत गर्न भ्याए । किनकि आप्रवासीमध्ये सबैभन्दा धेरै भारतीय मुलका मतदाता दोस्रो संख्यामा थिए । त्यसमा पनि ह्यारिस भारतीय मुलकै भएकाले ट्रम्प मत काट्नुपर्ने बाध्यता थियो ।

कारण नम्बर ६ : ट्रम्पका जबरजस्त एजेन्डा

ट्रम्पले प्रथमतः प्रोजेक्ट २०२५ नै बनाएर आफ्ना एजेन्डाहरु अघि सारेका थिए । एकबर्ष अगाडीदेखि नै एजेन्डामा अडिग रहेर मेक्सिकोमा पर्खाल लगाउनेदेखि ‘अमेरिकन फस्ट’को नारा अघि सारेका थिए । कर घटाउनेदेखि रैथाने अमेरिकनदेखि प्रवासमा रहेका अमेरिकनहरुको संरक्षण जस्तो गम्भीर मुद्दालाई बोक्न सफल भए । त्यसबाहेक घट्दो आयस्रोतका बीच आप्रवासीहरुले गर्दै आएको सस्तो मूल्यको श्रमलाई रोक्ने उनको एजेन्डालाई असली अमेरिकनहरुले साथ दिए । ५० राज्य रहेको अमेरिकामा डोमोक्रेटको दबदबा रहेका स्टेटहरुमा पनि उनले प्रचार शैलीले हस्तक्षेपकारी देखियो ।

कारण नम्बर ७ : मतमा व्यक्त पुरातनवादी सोच

बर्षौदेखि गोराको राज भएको अमेरिकामा कालो वर्णकी कमल ह्यारिसलाई छान्न मतदातालाई सकस पर्‍यो । जतिसुकै लोकतान्त्रिक भनिएपछि पुरातनवादी सोच हाबी हुँदा ट्रम्पलाई फाइदा भयो । कट्टर पुरातनवादीको प्रतिनिधित्व गर्ने ट्रम्पले पुर्खौली मुद्दालाई समेत बोक्दा उनी चुनावमा सफल भए ।

कारण नम्बर ८ : ट्रम्पको कुटनीति

विश्वमै अमेरिकी दबदबा र अमेरिकी राज हेर्न चाहने अमेरिकनहरु आफ्नो शासकले विश्वमाथि नै शासन गरेको हेर्न चाहन्छन् । कुटनीति र विदेश नीतिमै फेल खाएको आरोप झेलेका बाइडेनको उत्तराधिकारी ह्यारिसलाई निर्वाचित गराउँदा उही शैली दोहोरिने चिन्ता उनीहरुको थियो । जहाँ पहिलो राष्ट्रपति बन्दा नै आफ्ना कटु सत्रु राष्ट्रहरुसँग सम्बन्ध विस्तार गर्न सफल भएकोदेखि ट्रम्पले उत्तर कोरियामा गरेको भ्रमणलाई समेत अमेरिकनहरुले सम्झिए । यता कुटनीतिलाई हतियारको व्यापारसँग समेत जोडेर हेर्ने अमेरिकाले मध्यपूर्वको तेल कुटनीतिमा समेत ट्रम्पका भावी योजनालाई मन पराएका छन् ।

कारण नम्बर ९ : गोली खान तयार ट्रम्प

चुनावी सभाकै क्रममा ट्रम्पमाथि दुईपटक गोली प्रहार भयो । तर कानमा टेप लगाएरै भएपनि ट्रम्पले चुनावी अभियानलाई निरन्तरता थिए । त्यसले पनि जनताको सेन्टिमेन्ट बटुल्न सफल भए । यता ह्वाइट हाउसबाटै बाइडेनले पटकपटक गरेका आक्रमणलाई समेत उनले अभियानबाटै जवाफ दिए । ट्रम्पलाई मतदान गर्ने फोहोरी हुन् भन्ने बाइडेनको भनाइपछि ट्रम्पले मैदानमै उत्रिएर फोहोर संकलन गरेका थिए । जसलाई जवाफको सही शैलीका रुपमा जनताले अथ्र्याए ।

कारण नम्बर १० : अमेरिका बचाउने नेतृत्वको खोजी

आर्थिक, सामाजिकदेखि राजनीति संकट झेलिरहेको अमेरिका जबरजस्त नेतृत्वको खोजीमा थियो । तर दुईवटै उम्मेदवारलाई जनताले परीक्षण गरेका थिए । यसअघि नै राष्ट्रपति बनेका ट्रम्प र पाँच बर्ष उपराष्ट्रपति बनेरै बिताएकी ह्यारिसको कार्यकाललाई दाँजेर हेर्दा अमेरिकनले आवश्यकता ट्रम्पको देखे । किनकि यतिबेला आक्रामक नेतृत्व लिएर विरासत धान्नसक्ने नेतृत्वको खोजी भइरहेको छ । पाँच बर्ष उपराष्ट्रपति चलाउँदा पनि कमला ह्यारिसले सम्झिनलायक उपलब्धी नदिएको आरोप झेलिरहेकी थिइन् । जसले उनलाई चुनाव हराउन भूमिका खेल्यो ।

अब के हुन्छ ?

ट्रम्पको पुनरागमनपछि अब अमेरिकी नीति कस्तो हुन्छ भन्ने चासोको साथ हेरिएको छ । किनकि अमेरिकी नेतृत्वकै कारण विश्व राजनीतिको धार बग्नेछ ।

१. विश्व व्यापारमा सन्तुलित अवस्था बन्नसक्छ ।
२. बन्द रहेको रुस र अमेरिकाबीचको व्यापार सुचार हुने आश छ ।
३. चीन र भारतसँग चिड्ढिएको व्यापार सम्बन्ध सुधार हुनसक्छ ।
४. बाइडेनकै बलमा युद्ध खेलेका युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्किीलाई धक्का लाग्नसक्छ ।
५. ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहूँको नयाँ सम्बन्धले मध्युपूर्व युद्धको छिनोफानो गर्नसक्छ ।
६. ट्रम्प र मोदीको पुरानो सम्बन्ध पुनरागमनले नेपालमाथि भने भारतीय दबाब एकक्षत्र बन्नसक्छ ।
७. विश्वका विभिन्न संघसंस्थालाई अनुदान दिएर पाल्दै आएको अमेरिकाले सहयोग कटौती गर्नसक्छ, जसको असर बहुराष्ट्रिय संघसंस्थालाई पर्नेछ ।
८. विश्वमा भइरहेका युद्धहरु कि रोकिनेछन्, कि ट्रम्पकै सनकका कारण झन चर्किएर तेस्रो विश्वयुद्धको संकट आउनेछ ।
९. इरान, भारत र चीनजस्ता मुलुक मिलेर बनेको ब्रिक्सले आफ्नै मुद्रा निकाल्ने तयारी छ । यसको सामना पनि ट्रम्पलाई चुनौती बन्नेछ ।
१०. ट्रम्पको आप्रवासी नीतिले अमेरिकालाई सपना बनाएर अवैध तरिकाले भित्रिन खोज्ने विश्वभरकै नागरिकलाई अफ्ठ्यारो पर्नसक्छ ।

२०१६ मा डोनाल्ड ट्रम्प पहिलोपटक राष्ट्रपति बने । २०२० मा जो बाइडेनसँग चुनाव हारे । २०२४ मा जो बाइडेनको फितलो प्रस्तुतिकै कारण जनताले दोस्रो कार्यकालका लागि चुने । अमेरिकी जनताले पत्याएपछि कसको के लाग्छ, कुल ५३८ मतमध्ये चुनाव जित्न २७० इलेक्टोरल मत ल्याउनुपर्छ । तर ट्रम्पको २७९ पुग्यो । कमला ह्यारिसका पक्षमा भने २१९ मात्रै खस्यो ।

ट्रम्पलाई भोट गर्नेमध्ये झण्डै एक लाखको संख्यामा नेपाली मुलका अमेरिकनहरु पनि छ । ८२ करोडभन्दा बढी मतदाताले भोट गरेका छन् । ट्रम्पको कडा आप्रवासन नीति र राष्ट्रिय सुरक्षाको एजेन्डाले अमेरिकी सपना पालेर बसेका धेरैलाई चिन्तित पनि बनाएको छ । त्यसमध्ये अवैध तरिकाबाट अमेरिका छिर्ने योजना बनाएकाहरु प्रताडित बन्नुपर्ने हुन पनि सक्छ । किनकि उनले अमेरिका–मेक्सिको सीमामा पर्खाल लगाउने योजना अघि सारेका छन् । फलतः अवैध आप्रवासनबारे चिन्ता लिएका रैथाने अमेरिकीहरुले उनलाई मतमार्फत समर्थन दिए ।

०००