nmb bank

गृहपृष्ठ बेलायतमा कन्जरभेटिभ पार्टी किन हार्यो ?

बेलायतमा कन्जरभेटिभ पार्टी किन हार्यो ?

बेलायतमा कन्जरभेटिभ पार्टी किन हार्यो ?

बेलायतमा ऋषि सुनकको नेतृत्वमा रहेको कन्जरभेटिभ पार्टीले लज्जास्पद हार बेहोरेको छ । लेबर पार्टीले ऐतिहासिक जित हासिल गर्दै १४ बर्श्पाची सत्तामा फर्किएको छ ।

लेबर पार्टीले ४१२ सिट जितेको छ भने कन्जरभेटिभले १२१ सिट मात्र जितेको छ । २०१९ को निर्वाचनमा भन्दा यस पटक कन्जरभेटिभले २४८ सिट गुमाएको छ । चुनावको नतिजा आएसँगै ऋषि सुनकले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका छन् भने लेबर पार्टीका नेता कियर स्टारमर प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएका छन् ।

कन्जरभेटिभको यो हारपछि अब हारका कारण बारे विश्लेषण हुन थालेको छ । कन्जरभेटिभ पार्टीको प्रमुख कारण पार्टीभित्रको कलह नै रहेको बताइएको छ । चुनावअघि नै सरकारमा राजीनामाको लहर चलेको थियो । चुनाव अघि ३ मन्त्री र ७८ सांसदले राजीनामा दिएर चुनाव लड्न अस्वीकार गरेका थिए । लगातार १४ वर्ष सत्तामा बसेको कन्जरभेटिभ पार्टीको अवस्था यस्तो कसरी भयो रु सुनकले आफ्नो कार्यकालमा पार्टीले यस्तो लज्जास्पद हार बेहोर्नुपर्‍यो रु

पहिलो कारण( सुनकको विलासी जीवन

जुलाई २०२३ मा, सुनक स्कटल्याण्डको भ्रमणबाट फर्किएपछि बीबीसी रेडियोलाई अन्तर्वार्ता दिइरहेका थिए । त्यसपछि प्रस्तोताले उनलाई प्रश्न सोधे( तपाई सधैँ जलवायु परिवर्तन रोक्नको कुरा गर्नुहुन्छ । अर्कोतर्फ, निजी जेटहरू पनि देश भित्र यात्रा गर्न प्रयोग गरिन्छ । यसले पनि कार्बन उत्सर्जनमा असर गर्छ ।

यो प्रश्नमा सुनक रिसाए । उनले भने-म आफ्नो समयको सदुपयोग गर्न चाहन्छु । यस विषयमा प्रश्न उठाउनुको सट्टा यसको समाधानको कुरा गर्नु राम्रो हुन्छ ।

सुनकको महँगो जीवनशैलीमाथि प्रश्न उठेको यो पहिलो पटक भने होइन । अर्थमन्त्री हुँदा पनि महँगो जीवनशैलीका कारण उनको आलोचना हुने गरेको छ । २०२० मा, उनी २० हजार रुपैयाँको कफी मगको साथ देखिएका थिए ।

सुनकले २०२२ मा एक साताभित्र निजी जेट यात्रामा सरकारी रकम ५ करोडभन्दा बढी खर्च गरेका थिए । जसका कारण प्रतिपक्षले उनले करदाताको पैसा खेर गइरहेको आरोप लगाएका थिए । बेलायतका जनताले मुद्रास्फीतिको चपेटामा परेको र ऋषि सुनकले आम जनताको पैसामा विलासी जीवन बिताइरहेको आरोप लगाएको थियो । योसँगै सुनककी पत्नीलाई बेलायतको बिल गेट्स भनिन्छ । ऋषि सुनककी पत्नी अक्षता मूर्ति बेलायतकी सबैभन्दा धनी महिला हुन् ।

सन्डे टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार सन् २०२३ मा सुनक र अक्षताको सम्पत्ति १२ सय करोडले बढेको छ । उनको कुल सम्पत्ति बढेर ६८ हजार करोड रुपैयाँ पुगेको छ । सुनक र अक्षता बेलायतका राजाभन्दा धनी छन् । अक्षता मूर्ति आईटी कम्पनी इन्फोसिसका संस्थापक नारायण मूर्तिकी छोरी हुन् । अक्षताको इन्फोसिसमा ०.९१ प्रतिशत सेयर छ । यसको मूल्य करिब ४.५ हजार करोड भारु रहेको छ । लेबर पार्टीले सुनक र उनकी श्रीमतीको सम्पत्ति वृद्धिलाई चुनावमा महत्वपूर्ण मुद्दा बनाएको छ । लेबर पार्टीले पनि अक्षता मूर्तिमाथि कर छलीको आरोप लगाएको छ ।

वास्तवमा, अक्षता मूर्तिले ऋषि सुनकसँग विवाह गरेपछि पनि आफ्नो भारतीय नागरिकता त्यागेकी छैनन् । जसका कारण उनीहरुले बेलायत बाहिरको कमाईमा कुनै कर तिर्नु पर्दैन । यस विषयमा सुनकको पार्टीभित्र पनि प्रश्न उठेको छ ।

गत वर्ष बेलायती संसदमा अक्षता मूर्तिको सम्पत्ति र कर छलीको मुद्दा उठेको थियो । यसपछि सुनकले संसदमा यससँग सम्बन्धित प्रश्नको जवाफ दिनुपरेको थियो ।
यो मुद्दा संसदमा उठेपछि आईटी कम्पनी इन्फोसिसको सेयरमा १० प्रतिशतको भारी गिरावट आएको थियो । जसका कारण अक्षता मूर्तिलाई एक दिनमा करिब ५०० करोड रुपैयाँको नोक्सान भएको थियो ।

द गार्डियनका अनुसार मानिसहरूले सुनकको दैनिक जीवनमा उनको सम्पत्तिको झलक देखिरहेका थिए । यसले गर्दा सुनकले उनीहरूको समस्या बुझ्न सकेनन् भन्ने शंका जनतामा परेको छ । जुन उनको हारको प्रमुख कारण बन्यो ।

दोस्रो कारण-अर्थतन्त्र एक पीडा स्थान बन्यो

बेलायतमा यस समयमा कर दर ७० वर्षयताकै उच्च रह्यो । सरकारसँग जनताका लागि खर्च गर्ने पैसा छैन । तर यो अवस्था कसरी आयो रु यो जान्नको लागि ४ वर्ष पछाडि जाऔं,
सन् २०२० मा विश्व कोरोनाको जालमा फसेको छ । यसबाट बच्न बेलायती सरकारले एउटा योजना बनायो । यसले अर्थतन्त्रलाई ट्रयाकमा ल्याउन २८० अर्ब पाउण्ड अर्थात २९ लाख करोड रुपैयाँ खर्च गर्यो ।

त्यतिबेला सुनक प्रधानमन्त्री होइन अर्थमन्त्री थिए । सम्पूर्ण योजना उनैले बनाएका हुन् । तर, सरकारले यो रकम आफ्नै खल्तीबाट भने निकालेन । यसका लागि ऋण लिइएको थियो । ०।१ प्रतिशतको एकदमै न्यून ब्याजदरमा ऋण लिइएको र अर्थतन्त्र ट्रयाकमा आउने बित्तिकै चुक्ता हुने विचार यसका पछाडि थियो । त्यसपछि यस्तो भयो जुन कसैले सोचेको थिएन,
रुसले युक्रेनमा आक्रमण गर्यो, बदलामा अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेका युरोपेली देशहरूले रुसबाट तेल र ग्यास किन्न बन्द गरे । नतिजा आयो कि त्यहाँ ग्यास र तेलको मूल्य आकाश छोयो ।मुद्रास्फीति दर ५ प्रतिशतभन्दा बढी पुग्यो । जनतालाई अत्यावश्यक वस्तु खरिद गर्न मुस्किल भयो ।

त्यसपछि सरकारले यो ऊर्जा संकटसँग जुध्न ४०० अर्ब पाउण्ड ऋण लिएर खर्च गर्यो । बढ्दो मुद्रास्फीतिसँग जुध्न बेलायतको केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढायो । यसले मुद्रास्फीति घट्यो तर बेलायती सरकारले लिएको ऋणमा ब्याज बढ्यो । ब्याजदर ५ प्रतिशत नाघ्यो ।

सुनकको सरकारले वार्षिक ४० अर्ब पाउण्ड ऋण तिर्दै आएको थियो, जुन बढेर १०० अर्ब पाउण्ड पुगेको छ । ब्याजदर बढेपछि जनताको आवश्यकता, देशको सुरक्षा र स्वास्थ्य प्रणालीमा खर्च गर्न सरकारसँग पैसा सकिएको छ । जसका कारण सुनक सरकारले जनताको खर्च घटाएको छ । जसका कारण जनआक्रोश बढेको छ । यो चुनावमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण मुद्दा भनेको अर्थतन्त्र रह्यो ।

तेस्रो कारण– पार्टीभित्रको आन्तरिक कलह

२०१९ मा शानदार जित हासिल गरेपछिको यो ५ वर्षमा कन्जरभेटिभका ४ प्रधानमन्त्री बने । २३ जुन २०१६ मा बेलायतमा जनमत संग्रह भयो । यसमा ५२ प्रतिशतले ब्रेक्जिटको समर्थन गरे भने ४८ प्रतिशतले विरोध गरेका थिए । बेलायत ईयूको सदस्य भएकाले आफ्नो देशमा बाहिरी ९आप्रवासी०को संख्या बढ्दै गएपछि युरोपेली युनियनबाट बाहिर निस्किन ब्रेक्जिट गरिएको थियो ।

ब्रेक्जिटको निर्णय लगत्तै तत्कालीन प्रधानमन्त्री डेभिड क्यामरुनले प्रधानमन्त्री पद छाडेका थिए । ब्रेक्जिटको बारेमा उनको सोच पार्टी लाइन भन्दा फरक थियो । कन्जरभेटिभ पार्टीका अधिकांश नेताहरू ब्रेक्जिट चाहन्न्थे। ३१ जनवरी, २०२० मा बेलायत युरोपेली संघबाट अलग भयो । कन्जरभेटिभ पार्टीकी थेरेसा मे बेलायतको प्रधानमन्त्री बनिन् । उनले देशको अर्थतन्त्रलाई कमजोर नहोस् भनेर ब्रेक्जिटलाई कार्यान्वयन गर्नुपर्‍यो ।

वास्तवमा ईयूको सदस्य भएकाले बेलायतले युरोपेली देशहरूसँगको व्यापारमा धेरै छुट पाउँदै आएको थियो । ब्रेक्जिटपछि यो समाप्त हुने थियो, तर ब्रेक्जिटको शर्तमा, थेरेसा मेले आफ्नै पार्टीबाट समर्थन पाइनन् । पार्टी गुटमा विभाजित भयो र थेरेसा मेले राजीनामा दिनुपर्यो । त्यसपछि

बोरिस जोनसन प्रधानमन्त्री बने । उनले ब्रेक्जिटका बेला आप्रवासीहरूविरुद्ध धेरै बयान दिएका थिए । तर, बोरिस पनि लामो समय सत्तामा रहन सकेनन् । उनी एकपछि अर्को काण्डमा फस्न थाले । सन् २०२० मा लकडाउनका कारण विश्व र बेलायतका जनता घरमै सीमित हुँदा बोरिस जोन्सन प्रधानमन्त्री कार्यालयमा पार्टी गर्दै थिए ।

यो पार्टी बोरिसकी श्रीमतीले उनको ५६औं जन्मदिनमा आयोजना गरेकी थिइन् । ऋषि सुनक र जोन्सन समूहका धेरै कन्जरभेटिभ नेताहरू यसमा उपस्थित थिए । जब यो मुद्दा संसदमा उठाइयो, जोनसनले सबै आरोप अस्वीकार गरे । यसपछि उनीमाथि चार पटक संसदलाई गुमराह गरेको आरोप लागेको थियो ।

यसबाहेक बोरिस जोनसनमाथि यौन दुर्व्यवहारको आरोपमा एक व्यक्तिलाई डेपुटी चीफ ह्विप बनाएको आरोप पनि लागेको थियो । बोरिसले आफ्नो प्रतिरक्षामा आफूलाई आरोपबारे थाहा नभएको बताए । तर, तिनीहरू झुटा साबित भए ।

बोरिस जोनसनमाथि महारानी एलिजाबेथका श्रीमान् प्रिन्स फिलिपको अन्त्येष्टि अघि नै मदिरापान पार्टी गरेको आरोप लागेको थियो । यो खुलासा भएपछि उनको पार्टीका ठूला नेताहरु उनीबाट टाढिए । पार्टीमा विभाजन बढ्न थाल्यो र उनले २०२२ मा राजीनामा दिनुपर्यो । त्यसपछि

लिज ट्रस बेलायतको प्रधानमन्त्री बनिन् । त्यतिबेलासम्म बेलायतको अर्थतन्त्र सबैभन्दा खराब चरणमा पुगेको थियो । ट्रसले कर वृद्धि नगरी यसलाई ट्रयाकमा फिर्ता ल्याउने वाचा गरेकी थिइन् । तर त्यसो भएन, मिनी बजेट ल्याए र कर बढाउनु पर्यो ।

जसका कारण बेलायतको अर्थतन्त्र ध्वस्त हुन थाल्यो । चर्को आलोचनापछि उनले आफ्नो मिनी बजेटमा यु(टर्न लिनुपरेको थियो । त्यसपछि उनले प्रधानमन्त्री बनेको ४४ दिनमै राजीनामा दिएकी थिइन् । लिज ट्रसको राजीनामापछि ऋषि सुनकले प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए ।

यद्यपि ऋषि सुनक पार्टीका नेताहरूको पहिलो रोजाइ थिएनन् । उनको नीतिलाई लिएर पार्टीभित्रै पटकपटक प्रश्न उठिरहेको थियो । सुनकका तीन मन्त्रीले उनको नीतिमाथि प्रश्न उठाउँदै राजीनामा दिएका थिए । पार्टीमा विभाजन आएपछि उनले ६ महिना अगाडि नै चुनावको घोषणा गरेका थिए ।

चौथो कारण- सत्ता विरोधीको आक्रमण

प्रधानमन्त्री ऋषि सुनकको कन्जरभेटिभ पार्टी विगत १४ वर्षदेखि सत्तामा छ । पार्टीले पछिल्लो १४ वर्षमा अहिलेसम्म ५ जना प्रधानमन्त्री बनाएको छ । सन् २०१० मा डेभिड क्यामरुन कन्जरभेटिभ पार्टीबाट प्रधानमन्त्री बनेका थिए । त्यसपछि २०१५ मा उनको नेतृत्वमा पार्टीले दोस्रो जित हासिल गर्यो ।

थेरेसा मेले ७ जुन २०१९ मा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएकी थिइन् भने बोरिस जोनसनले ६ सेप्टेम्बर २०२२ मा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका थिए । कसैले पनि ५ वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेनन् । प्रधानमन्त्रीहरूको बारम्बार परिवर्तनले पनि कन्जरभेटिभ पार्टीप्रति जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो ।

कन्जरभेटिभ पार्टीप्रति जनतामा अविश्वास बढेको छ । जसका कारण जनतामा सत्ता विरोधी लहर पैदा भयो ।

पाँचौं कारण- सुनकको भोट काट्ने निजेल फराज

नोभेम्बर २०१८ मा, नयाँ ुरिफर्म यूकेु पार्टीले बेलायती राजनीतिमा प्रवेश गर्यो । यस पार्टीका नेता कट्टरपन्थी नेता निगेल फारेज हुन् । उनले ब्रेक्जिटको समयमा धेरै हेडलाइन्स बनाए । ब्रेक्जिट सुनकको कन्जरभेटिभ पार्टीले गरिरहेको भए पनि यसको सम्पूर्ण कमान्ड निगेल फराजको हातमा थियो । उनको सम्पूर्ण अभियान युरोपियन युनियनबाट बाहिरिने पक्षमा थियो ।

कन्जरभेटिभ र रिफर्म युके पार्टीका नीतिहरू लगभग समान छन् । निगेल फारेजको बढ्दो लोकप्रियता सुनकको लागि ठूलो टाउको दुखाइ बन्यो । आफ्नै लोकप्रियताको डरले सुनकले समयभन्दा ६ महिना अगाडि चुनाव गराए । तर, यसका बाबजुद पनि उनले रिफर्म युके पार्टीलाई मत काट्नबाट रोक्न सकेनन् ।

प्रकाशित समय : ११:४४ बजे

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित शीर्षकहरु